Proverbs 19–21

19¹Melior est pauper qui ambulat in simplicitate sua

quam dives torquens labia sua, et insipiens.

²Ubi non est scientia animæ, non est bonum,

et qui festinus est pedibus offendet.

³Stultitia hominis supplantat gressus ejus,

et contra Deum fervet animo suo.

⁴Divitiæ addunt amicos plurimos;

a paupere autem et hi quos habuit separantur.

⁵Testis falsus non erit impunitus,

et qui mendacia loquitur non effugiet.

⁶Multi colunt personam potentis,

et amici sunt dona tribuentis.

⁷Fratres hominis pauperis oderunt eum;

insuper et amici procul recesserunt ab eo.

Qui tantum verba sectatur nihil habebit;

⁸qui autem possessor est mentis diligit animam suam,

et custos prudentiæ inveniet bona.

⁹Falsus testis non erit impunitus,

et qui loquitur mendacia peribit.

¹⁰Non decent stultum deliciæ,

nec servum dominari principibus.

¹¹Doctrina viri per patientiam noscitur,

et gloria ejus est iniqua prætergredi.

¹²Sicut fremitus leonis, ita et regis ira,

et sicut ros super herbam, ita et hilaritas ejus.

¹³Dolor patris filius stultus,

et tecta jugiter perstillantia litigiosa mulier.

¹⁴Domus et divitiæ dantur a parentibus;

a Domino autem proprie uxor prudens.

¹⁵Pigredo immittit soporem,

et anima dissoluta esuriet.

¹⁶Qui custodit mandatum custodit animam suam;

qui autem negligit viam suam mortificabitur.

¹⁷Fœneratur Domino qui miseretur pauperis,

et vicissitudinem suam reddet ei.

¹⁸Erudi filium tuum; ne desperes:

ad interfectionem autem ejus ne ponas animam tuam.

¹⁹Qui impatiens est sustinebit damnum,

et cum rapuerit, aliud apponet.

²⁰Audi consilium, et suscipe disciplinam,

ut sis sapiens in novissimis tuis.

²¹Multæ cogitationes in corde viri;

voluntas autem Domini permanebit.

²²Homo indigens misericors est,

et melior est pauper quam vir mendax.

²³Timor Domini ad vitam,

et in plenitudine commorabitur absque visitatione pessima.

²⁴Abscondit piger manum suam sub ascella,

nec ad os suum applicat eam.

²⁵Pestilente flagellato stultus sapientior erit;

si autem corripueris sapientem, intelliget disciplinam.

²⁶Qui affligit patrem, et fugat matrem,

ignominiosus est et infelix.

²⁷Non cesses, fili, audire doctrinam,

nec ignores sermones scientiæ.

²⁸Testis iniquus deridet judicium,

et os impiorum devorat iniquitatem.

²⁹Parata sunt derisoribus judicia,

et mallei percutientes stultorum corporibus.

20¹Luxuriosa res vinum, et tumultuosa ebrietas:

quicumque his delectatur non erit sapiens.

²Sicut rugitus leonis, ita et terror regis:

qui provocat eum peccat in animam suam.

³Honor est homini qui separat se a contentionibus;

omnes autem stulti miscentur contumeliis.

⁴Propter frigus piger arare noluit;

mendicabit ergo æstate, et non dabitur illi.

⁵Sicut aqua profunda, sic consilium in corde viri;

sed homo sapiens exhauriet illud.

⁶Multi homines misericordes vocantur;

virum autem fidelem quis inveniet?

⁷Justus qui ambulat in simplicitate sua

beatos post se filios derelinquet.

⁸Rex qui sedet in solio judicii

dissipat omne malum intuitu suo.

⁹Quis potest dicere: Mundum est cor meum;

purus sum a peccato?

¹⁰Pondus et pondus, mensura et mensura:

utrumque abominabile est apud Deum.

¹¹Ex studiis suis intelligitur puer,

si munda et recta sint opera ejus.

¹²Aurem audientem, et oculum videntem:

Dominus fecit utrumque.

¹³Noli diligere somnum, ne te egestas opprimat:

aperi oculos tuos, et saturare panibus.

¹⁴Malum est, malum est, dicit omnis emptor;

et cum recesserit, tunc gloriabitur.

¹⁵Est aurum et multitudo gemmarum,

et vas pretiosum labia scientiæ.

¹⁶Tolle vestimentum ejus qui fidejussor extitit alieni,

et pro extraneis aufer pignus ab eo.

¹⁷Suavis est homini panis mendacii,

et postea implebitur os ejus calculo.

¹⁸Cogitationes consiliis roborantur,

et gubernaculis tractanda sunt bella.

¹⁹Ei qui revelat mysteria, et ambulat fraudulenter,

et dilatat labia sua, ne commiscearis.

²⁰Qui maledicit patri suo et matri,

extinguetur lucerna ejus in mediis tenebris:

²¹hæreditas ad quam festinatur in principio,

in novissimo benedictione carebit.

²²Ne dicas: Reddam malum:

exspecta Dominum, et liberabit te.

²³Abominatio est apud Dominum pondus et pondus;

statera dolosa non est bona.

²⁴A Domino diriguntur gressus viri:

quis autem hominum intelligere potest viam suam?

²⁵Ruina est homini devorare sanctos,

et post vota retractare.

²⁶Dissipat impios rex sapiens,

et incurvat super eos fornicem.

²⁷Lucerna Domini spiraculum hominis,

quæ investigat omnia secreta ventris.

²⁸Misericordia et veritas custodiunt regem,

et roboratur clementia thronus ejus.

²⁹Exsultatio juvenum fortitudo eorum,

et dignitas senum canities.

³⁰Livor vulneris absterget mala,

et plagæ in secretioribus ventris.

21¹Sicut divisiones aquarum, ita cor regis in manu Domini:

quocumque voluerit, inclinabit illud.

²Omnis via viri recta sibi videtur:

appendit autem corda Dominus.

³Facere misericordiam et judicium

magis placet Domino quam victimæ.

⁴Exaltatio oculorum est dilatatio cordis;

lucerna impiorum peccatum.

⁵Cogitationes robusti semper in abundantia;

omnis autem piger semper in egestate est.

⁶Qui congregat thesauros lingua mendacii vanus et excors est,

et impingetur ad laqueos mortis.

⁷Rapinæ impiorum detrahent eos,

quia noluerunt facere judicium.

⁸Perversa via viri aliena est;

qui autem mundus est, rectum opus ejus.

⁹Melius est sedere in angulo domatis,

quam cum muliere litigiosa, et in domo communi.

¹⁰Anima impii desiderat malum:

non miserebitur proximo suo.

¹¹Mulctato pestilente, sapientior erit parvulus,

et si sectetur sapientem, sumet scientiam.

¹²Excogitat justus de domo impii,

ut detrahat impios a malo.

¹³Qui obturat aurem suam ad clamorem pauperis,

et ipse clamabit, et non exaudietur.

¹⁴Munus absconditum extinguit iras,

et donum in sinu indignationem maximam.

¹⁵Gaudium justo est facere judicium,

et pavor operantibus iniquitatem.

¹⁶Vir qui erraverit a via doctrinæ

in cœtu gigantum commorabitur.

¹⁷Qui diligit epulas in egestate erit;

qui amat vinum et pinguia non ditabitur.

¹⁸Pro justo datur impius,

et pro rectis iniquus.

¹⁹Melius est habitare in terra deserta

quam cum muliere rixosa et iracunda.

²⁰Thesaurus desiderabilis, et oleum in habitaculo justi:

et imprudens homo dissipabit illud.

²¹Qui sequitur justitiam et misericordiam

inveniet vitam, justitiam, et gloriam.

²²Civitatem fortium ascendit sapiens,

et destruxit robur fiduciæ ejus.

²³Qui custodit os suum et linguam suam

custodit ab angustiis animam suam.

²⁴Superbus et arrogans vocatur indoctus,

qui in ira operatur superbiam.

²⁵Desideria occidunt pigrum:

noluerunt enim quidquam manus ejus operari.

²⁶Tota die concupiscit et desiderat;

qui autem justus est, tribuet, et non cessabit.

²⁷Hostiæ impiorum abominabiles,

quia offeruntur ex scelere.

²⁸Testis mendax peribit;

vir obediens loquetur victoriam.

²⁹Vir impius procaciter obfirmat vultum suum;

qui autem rectus est corrigit viam suam.

³⁰Non est sapientia, non est prudentia,

non est consilium contra Dominum.

³¹Equus paratur ad diem belli;

Dominus autem salutem tribuit.