Proverbs 16–18

16¹Hominis est animam præparare,

et Domini gubernare linguam.

²Omnes viæ hominis patent oculis ejus;

spirituum ponderator est Dominus.

³Revela Domino opera tua,

et dirigentur cogitationes tuæ.

⁴Universa propter semetipsum operatus est Dominus;

impium quoque ad diem malum.

⁵Abominatio Domini est omnis arrogans;

etiamsi manus ad manum fuerit, non est innocens.

Initium viæ bonæ facere justitiam;

accepta est autem apud Deum magis quam immolare hostias.

⁶Misericordia et veritate redimitur iniquitas,

et in timore Domini declinatur a malo.

⁷Cum placuerint Domino viæ hominis,

inimicos quoque ejus convertet ad pacem.

⁸Melius est parum cum justitia

quam multi fructus cum iniquitate.

⁹Cor hominis disponit viam suam,

sed Domini est dirigere gressus ejus.

¹⁰Divinatio in labiis regis;

in judicio non errabit os ejus.

¹¹Pondus et statera judicia Domini sunt,

et opera ejus omnes lapides sacculi.

¹²Abominabiles regi qui agunt impie,

quoniam justitia firmatur solium.

¹³Voluntas regum labia justa;

qui recta loquitur diligetur.

¹⁴Indignatio regis nuntii mortis,

et vir sapiens placabit eam.

¹⁵In hilaritate vultus regis vita,

et clementia ejus quasi imber serotinus.

¹⁶Posside sapientiam, quia auro melior est,

et acquire prudentiam, quia pretiosior est argento.

¹⁷Semita justorum declinat mala;

custos animæ suæ servat viam suam.

¹⁸Contritionem præcedit superbia,

et ante ruinam exaltatur spiritus.

¹⁹Melius est humiliari cum mitibus

quam dividere spolia cum superbis.

²⁰Eruditus in verbo reperiet bona,

et qui sperat in Domino beatus est.

²¹Qui sapiens est corde appellabitur prudens,

et qui dulcis eloquio majora percipiet.

²²Fons vitæ eruditio possidentis;

doctrina stultorum fatuitas.

²³Cor sapientis erudiet os ejus,

et labiis ejus addet gratiam.

²⁴Favus mellis composita verba;

dulcedo animæ sanitas ossium.

²⁵Est via quæ videtur homini recta,

et novissima ejus ducunt ad mortem.

²⁶Anima laborantis laborat sibi,

quia compulit eum os suum.

²⁷Vir impius fodit malum,

et in labiis ejus ignis ardescit.

²⁸Homo perversus suscitat lites,

et verbosus separat principes.

²⁹Vir iniquus lactat amicum suum,

et ducit eum per viam non bonam.

³⁰Qui attonitis oculis cogitat prava,

mordens labia sua perficit malum.

³¹Corona dignitatis senectus,

quæ in viis justitiæ reperietur.

³²Melior est patiens viro forti,

et qui dominatur animo suo expugnatore urbium.

³³Sortes mittuntur in sinum,

sed a Domino temperantur.

17¹Melior est buccella sicca cum gaudio

quam domus plena victimis cum jurgio.

²Servus sapiens dominabitur filiis stultis,

et inter fratres hæreditatem dividet.

³Sicut igne probatur argentum et aurum camino,

ita corda probat Dominus.

⁴Malus obedit linguæ iniquæ,

et fallax obtemperat labiis mendacibus.

⁵Qui despicit pauperem exprobrat factori ejus,

et qui ruina lætatur alterius non erit impunitus.

⁶Corona senum filii filiorum,

et gloria filiorum patres eorum.

⁷Non decent stultum verba composita,

nec principem labium mentiens.

⁸Gemma gratissima exspectatio præstolantis;

quocumque se vertit, prudenter intelligit.

⁹Qui celat delictum quærit amicitias;

qui altero sermone repetit, separat fœderatos.

¹⁰Plus proficit correptio apud prudentem,

quam centum plagæ apud stultum.

¹¹Semper jurgia quærit malus:

angelus autem crudelis mittetur contra eum.

¹²Expedit magis ursæ occurrere raptis fœtibus,

quam fatuo confidenti in stultitia sua.

¹³Qui reddit mala pro bonis,

non recedet malum de domo ejus.

¹⁴Qui dimittit aquam caput est jurgiorum,

et antequam patiatur contumeliam judicium deserit.

¹⁵Qui justificat impium, et qui condemnat justum,

abominabilis est uterque apud Deum.

¹⁶Quid prodest stulto habere divitias,

cum sapientiam emere non possit?

Qui altam facit domum suam quærit ruinam,

et qui evitat discere incidet in mala.

¹⁷Omni tempore diligit qui amicus est,

et frater in angustiis comprobatur.

¹⁸Stultus homo plaudet manibus,

cum spoponderit pro amico suo.

¹⁹Qui meditatur discordias diligit rixas,

et qui exaltat ostium quærit ruinam.

²⁰Qui perversi cordis est non inveniet bonum,

et qui vertit linguam incidet in malum.

²¹Natus est stultus in ignominiam suam;

sed nec pater in fatuo lætabitur.

²²Animus gaudens ætatem floridam facit;

spiritus tristis exsiccat ossa.

²³Munera de sinu impius accipit,

ut pervertat semitas judicii.

²⁴In facie prudentis lucet sapientia;

oculi stultorum in finibus terræ.

²⁵Ira patris filius stultus,

et dolor matris quæ genuit eum.

²⁶Non est bonum damnum inferre justo,

nec percutere principem qui recta judicat.

²⁷Qui moderatur sermones suos doctus et prudens est,

et pretiosi spiritus vir eruditus.

²⁸Stultus quoque, si tacuerit, sapiens reputabitur,

et si compresserit labia sua, intelligens.

18¹Occasiones quærit qui vult recedere ab amico:

omni tempore erit exprobrabilis.

²Non recipit stultus verba prudentiæ,

nisi ea dixeris quæ versantur in corde ejus.

³Impius, cum in profundum venerit peccatorum, contemnit;

sed sequitur eum ignominia et opprobrium.

⁴Aqua profunda verba ex ore viri,

et torrens redundans fons sapientiæ.

⁵Accipere personam impii non est bonum,

ut declines a veritate judicii.

⁶Labia stulti miscent se rixis,

et os ejus jurgia provocat.

⁷Os stulti contritio ejus,

et labia ipsius ruina animæ ejus.

⁸Verba bilinguis quasi simplicia,

et ipsa perveniunt usque ad interiora ventris.

Pigrum dejicit timor;

animæ autem effeminatorum esurient.

⁹Qui mollis et dissolutus est in opere suo

frater est sua opera dissipantis.

¹⁰Turris fortissima nomen Domini;

ad ipsum currit justus, et exaltabitur.

¹¹Substantia divitis urbs roboris ejus,

et quasi murus validus circumdans eum.

¹²Antequam conteratur, exaltatur cor hominis,

et antequam glorificetur, humiliatur.

¹³Qui prius respondet quam audiat,

stultum se esse demonstrat, et confusione dignum.

¹⁴Spiritus viri sustentat imbecillitatem suam;

spiritum vero ad irascendum facilem quis poterit sustinere?

¹⁵Cor prudens possidebit scientiam,

et auris sapientium quærit doctrinam.

¹⁶Donum hominis dilatat viam ejus,

et ante principes spatium ei facit.

¹⁷Justus prior est accusator sui:

venit amicus ejus, et investigabit eum.

¹⁸Contradictiones comprimit sors,

et inter potentes quoque dijudicat.

¹⁹Frater qui adjuvatur a fratre quasi civitas firma,

et judicia quasi vectes urbium.

²⁰De fructu oris viri replebitur venter ejus,

et genimina labiorum ipsius saturabunt eum.

²¹Mors et vita in manu linguæ;

qui diligunt eam comedent fructus ejus.

²²Qui invenit mulierem bonam invenit bonum,

et hauriet jucunditatem a Domino.

Qui expellit mulierem bonam expellit bonum;

qui autem tenet adulteram stultus est et impius.

²³Cum obsecrationibus loquetur pauper,

et dives effabitur rigide.

²⁴Vir amabilis ad societatem

magis amicus erit quam frater.