Isaiah 40–66

40¹Consolamini, consolamini, popule meus,

dicit Deus vester.

²Loquimini ad cor Jerusalem,

et advocate eam,

quoniam completa est malitia ejus,

dimissa est iniquitas illius:

suscepit de manu Domini duplicia

pro omnibus peccatis suis.

³Vox clamantis in deserto:

Parate viam Domini,

rectas facite in solitudine semitas Dei nostri.

⁴Omnis vallis exaltabitur,

et omnis mons et collis humiliabitur,

et erunt prava in directa,

et aspera in vias planas:

⁵et revelabitur gloria Domini,

et videbit omnis caro pariter

quod os Domini locutum est.

⁶Vox dicentis: Clama.

Et dixi: Quid clamabo?

Omnis caro fœnum,

et omnis gloria ejus quasi flos agri.

⁷Exsiccatum est fœnum, et cecidit flos,

quia spiritus Domini sufflavit in eo.

Vere fœnum est populus:

⁸exsiccatum est fœnum, et cecidit flos;

verbum autem Domini nostri manet in æternum.

⁹Super montem excelsum ascende,

tu qui evangelizas Sion;

exalta in fortitudine vocem tuam,

qui evangelizas Jerusalem:

exalta, noli timere.

Dic civitatibus Juda:

Ecce Deus vester:

¹⁰ecce Dominus Deus in fortitudine veniet,

et brachium ejus dominabitur:

ecce merces ejus cum eo,

et opus illius coram illo.

¹¹Sicut pastor gregem suum pascet,

in brachio suo congregabit agnos,

et in sinu suo levabit;

fœtas ipse portabit.

¹²Quis mensus est pugillo aquas,

et cælos palmo ponderavit?

quis appendit tribus digitis molem terræ,

et libravit in pondere montes,

et colles in statera?

¹³Quis adjuvit spiritum Domini?

aut quis consiliarius ejus fuit, et ostendit illi?

¹⁴cum quo iniit consilium, et instruxit eum,

et docuit eum semitam justitiæ,

et erudivit eum scientiam,

et viam prudentiæ ostendit illi?

¹⁵Ecce gentes quasi stilla situlæ,

et quasi momentum stateræ reputatæ sunt;

ecce insulæ quasi pulvis exiguus.

¹⁶Et Libanus non sufficiet ad succendendum,

et animalia ejus non sufficient ad holocaustum.

¹⁷Omnes gentes quasi non sint, sic sunt coram eo,

et quasi nihilum et inane reputatæ sunt ei.

¹⁸Cui ergo similem fecisti Deum?

aut quam imaginem ponetis ei?

¹⁹Numquid sculptile conflavit faber?

aut aurifex auro figuravit illud,

et laminis argenteis argentarius?

²⁰Forte lignum et imputribile elegit;

artifex sapiens quærit

quomodo statuat simulacrum, quod non moveatur.

²¹Numquid non scitis? numquid non audistis?

numquid non annuntiatum est vobis ab initio?

numquid non intellexistis fundamenta terræ?

²²Qui sedet super gyrum terræ,

et habitatores ejus sunt quasi locustæ;

qui extendit velut nihilum cælos,

et expandit eos sicut tabernaculum ad inhabitandum;

²³qui dat secretorum scrutatores quasi non sint,

judices terræ velut inane fecit.

²⁴Et quidem neque plantatus, neque satus,

neque radicatus in terra truncus eorum;

repente flavit in eos, et aruerunt,

et turbo quasi stipulam auferet eos.

²⁵Et cui assimilastis me, et adæquastis?

dicit Sanctus.

²⁶Levate in excelsum oculos vestros, et videte

quis creavit hæc:

qui educit in numero militiam eorum,

et omnes ex nomine vocat;

præ multitudine fortitudinis et roboris, virtutisque ejus,

neque unum reliquum fuit.

²⁷Quare dicis, Jacob,

et loqueris, Israël:

Abscondita est via mea a Domino,

et a Deo meo judicium meum transivit?

²⁸Numquid nescis, aut non audisti?

Deus sempiternus Dominus,

qui creavit terminos terræ:

non deficiet, neque laborabit,

nec est investigatio sapientiæ ejus.

²⁹Qui dat lasso virtutem,

et his qui non sunt, fortitudinem et robur multiplicat.

³⁰Deficient pueri, et laborabunt,

et juvenes in infirmitate cadent;

³¹qui autem sperant in Domino mutabunt fortitudinem,

assument pennas sicut aquilæ:

current et non laborabunt,

ambulabunt et non deficient.

41¹Taceant ad me insulæ,

et gentes mutent fortitudinem:

accedant, et tunc loquantur;

simul ad judicium propinquemus.

²Quis suscitavit ab oriente Justum,

vocavit eum ut sequeretur se?

Dabit in conspectu ejus gentes,

et reges obtinebit:

dabit quasi pulverem gladio ejus,

sicut stipulam vento raptam arcui ejus.

³Persequetur eos, transibit in pace:

semita in pedibus ejus non apparebit.

⁴Quis hæc operatus est, et fecit,

vocans generationes ab exordio?

Ego Dominus:

primus et novissimus ego sum.

⁵Viderunt insulæ, et timuerunt;

extrema terræ obstupuerunt:

appropinquaverunt, et accesserunt.

⁶Unusquisque proximo suo auxiliabitur,

et fratri suo dicet: Confortare.

⁷Confortavit faber ærarius

percutiens malleo

eum, qui cudebat tunc temporis,

dicens: Glutino bonum est;

et confortavit eum clavis, ut non moveretur.

⁸Et tu, Israël, serve meus,

Jacob quem elegi,

semen Abraham amici mei:

⁹in quo apprehendi te ab extremis terræ,

et a longinquis ejus vocavi te,

et dixi tibi: Servus meus es tu:

elegi te, et non abjeci te.

¹⁰Ne timeas, quia ego tecum sum;

ne declines, quia ego Deus tuus:

confortavi te, et auxiliatus sum tibi,

et suscepit te dextera Justi mei.

¹¹Ecce confundentur et erubescent

omnes qui pugnant adversum te;

erunt quasi non sint, et peribunt

viri qui contradicunt tibi.

¹²Quæres eos, et non invenies,

viros rebelles tuos;

erunt quasi non sint, et veluti consumptio

homines bellantes adversum te.

¹³Quia ego Dominus Deus tuus,

apprehendens manum tuam,

dicensque tibi: Ne timeas:

ego adjuvi te.

¹⁴Noli timere, vermis Jacob,

qui mortui estis ex Israël:

ego auxiliatus sum tibi, dicit Dominus,

et redemptor tuus Sanctus Israël.

¹⁵Ego posui te quasi plaustrum triturans novum,

habens rostra serrantia;

triturabis montes, et comminues,

et colles quasi pulverem pones.

¹⁶Ventilabis eos, et ventus tollet,

et turbo disperget eos;

et tu exsultabis in Domino,

in Sancto Israël lætaberis.

¹⁷Egeni et pauperes

quærunt aquas, et non sunt;

lingua eorum siti aruit.

Ego Dominus exaudiam eos,

Deus Israël, non derelinquam eos.

¹⁸Aperiam in supinis collibus flumina,

et in medio camporum fontes:

ponam desertum in stagna aquarum,

et terram inviam in rivos aquarum.

¹⁹Dabo in solitudinem cedrum,

et spinam, et myrtum, et lignum olivæ;

ponam in deserto abietem,

ulmum, et buxum simul:

²⁰ut videant, et sciant,

et recogitent, et intelligant pariter,

quia manus Domini fecit hoc,

et Sanctus Israël creavit illud.

²¹Prope facite judicium vestrum,

dicit Dominus;

Afferte, si quid forte habetis,

dicit rex Jacob.

²²Accedant, et nuntient nobis

quæcumque ventura sunt;

priora quæ fuerunt, nuntiate,

et ponemus cor nostrum,

et sciemus novissima eorum;

et quæ ventura sunt, indicate nobis.

²³Annuntiate quæ ventura sunt in futurum,

et sciemus quia dii estis vos;

bene quoque aut male, si potestis, facite,

et loquamur et videamus simul.

²⁴Ecce vos estis ex nihilo,

et opus vestrum ex eo quod non est:

abominatio est qui elegit vos.

²⁵Suscitavi ab aquilone, et veniet ab ortu solis:

vocabit nomen meum,

et adducet magistratus quasi lutum,

et velut plastes conculcans humum.

²⁶Quis annuntiavit ab exordio ut sciamus,

et a principio ut dicamus: Justus es?

Non est neque annuntians, neque prædicens,

neque audiens sermones vestros.

²⁷Primus ad Sion dicet: Ecce adsunt,

et Jerusalem evangelistam dabo.

²⁸Et vidi,

et non erat neque ex istis quisquam

qui iniret consilium,

et interrogatus responderet verbum.

²⁹Ecce omnes injusti,

et vana opera eorum;

ventus et inane simulacra eorum.

42¹Ecce servus meus, suscipiam eum;

electus meus, complacuit sibi in illo anima mea:

dedi spiritum meum super eum:

judicium gentibus proferet.

²Non clamabit, neque accipiet personam,

nec audietur vox ejus foris.

³Calamum quassatum non conteret,

et linum fumigans non extinguet:

in veritate educet judicium.

⁴Non erit tristis, neque turbulentus,

donec ponat in terra judicium;

et legem ejus insulæ exspectabunt.

⁵Hæc dicit Dominus Deus,

creans cælos, et extendens eos;

firmans terram, et quæ germinant ex ea;

dans flatum populo qui est super eam,

et spiritum calcantibus eam:

⁶Ego Dominus vocavi te in justitia,

et apprehendi manum tuam,

et servavi te:

et dedi te in fœdus populi,

in lucem gentium,

⁷ut aperires oculos cæcorum,

et educeres de conclusione vinctum,

de domo carceris sedentes in tenebris.

⁸Ego Dominus,

hoc est nomen meum;

gloriam meam alteri non dabo,

et laudem meam sculptilibus.

⁹Quæ prima fuerunt, ecce venerunt;

nova quoque ego annuntio:

antequam oriantur,

audita vobis faciam.

¹⁰Cantate Domino canticum novum,

laus ejus ab extremis terræ,

qui descenditis in mare, et plenitudo ejus;

insulæ, et habitatores earum.

¹¹Sublevetur desertum et civitates ejus.

In domibus habitabit Cedar:

laudate, habitatores petræ;

de vertice montium clamabunt.

¹²Ponent Domino gloriam,

et laudem ejus in insulis nuntiabunt.

¹³Dominus sicut fortis egredietur,

sicut vir præliator suscitabit zelum;

vociferabitur, et clamabit:

super inimicos suos confortabitur.

¹⁴Tacui semper,

silui, patiens fui:

sicut parturiens loquar;

dissipabo, et absorbebo simul.

¹⁵Desertos faciam montes et colles,

et omne gramen eorum exsiccabo;

et ponam flumina in insulas,

et stagna arefaciam.

¹⁶Et ducam cæcos in viam quam nesciunt,

et in semitis quas ignoraverunt ambulare eos faciam;

ponam tenebras coram eis in lucem,

et prava in recta;

hæc verba feci eis,

et non dereliqui eos.

¹⁷Conversi sunt retrorsum, confundantur confusione,

qui confidunt in sculptili;

qui dicunt conflatili:

Vos dii nostri.

¹⁸Surdi, audite,

et cæci, intuemini ad videndum.

¹⁹Quis cæcus, nisi servus meus;

et surdus, nisi ad quem nuntios meos misi?

quis cæcus, nisi qui venundatus est?

et quis cæcus, nisi servus Domini?

²⁰Qui vides multa, nonne custodies?

qui apertas habes aures, nonne audies?

²¹Et Dominus voluit ut sanctificaret eum,

et magnificaret legem, et extolleret.

²²Ipse autem populus direptus, et vastatus;

laqueus juvenum omnes,

et in domibus carcerum absconditi sunt;

facti sunt in rapinam, nec est qui eruat;

in direptionem, nec est qui dicat: Redde.

²³Quis est in vobis qui audiat hoc,

attendat, et auscultet futura?

²⁴Quis dedit in direptionem Jacob,

et Israël vastantibus?

nonne Dominus ipse, cui peccavimus?

Et noluerunt in viis ejus ambulare,

et non audierunt legem ejus.

²⁵Et effudit super eum indignationem furoris sui,

et forte bellum;

et combussit eum in circuitu, et non cognovit;

et succendit eum, et non intellexit.

43¹Et nunc hæc…