Proverbs 30–31

30¹Verba Congregantis, filii Vomentis. Visio quam locutus est vir cum quo est Deus, et qui Deo secum morante confortatus, ait:

²Stultissimus sum virorum,

et sapientia hominum non est mecum.

³Non didici sapientiam,

et non novi scientiam sanctorum.

⁴Quis ascendit in cælum, atque descendit?

quis continuit spiritum in manibus suis?

quis colligavit aquas quasi in vestimento?

quis suscitavit omnes terminos terræ?

quod nomen est ejus, et quod nomen filii ejus, si nosti?

⁵Omnis sermo Dei ignitus:

clypeus est sperantibus in se.

⁶Ne addas quidquam verbis illius,

et arguaris, inveniarisque mendax.

⁷Duo rogavi te:

ne deneges mihi antequam moriar:

⁸vanitatem et verba mendacia longe fac a me;

mendicitatem et divitias ne dederis mihi:

tribue tantum victui meo necessaria,

⁹ne forte satiatus illiciar ad negandum,

et dicam: Quis est Dominus?

aut egestate compulsus, furer,

et perjurem nomen Dei mei.

¹⁰Ne accuses servum ad dominum suum,

ne forte maledicat tibi, et corruas.

¹¹Generatio quæ patri suo maledicit,

et quæ matri suæ non benedicit;

¹²generatio quæ sibi munda videtur,

et tamen non est lota a sordibus suis;

¹³generatio cujus excelsi sunt oculi,

et palpebræ ejus in alta surrectæ;

¹⁴generatio quæ pro dentibus gladios habet,

et commandit molaribus suis,

ut comedat inopes de terra,

et pauperes ex hominibus.

¹⁵Sanguisugæ duæ sunt filiæ,

dicentes: Affer, affer.

Tria sunt insaturabilia,

et quartum quod numquam dicit: Sufficit.

¹⁶Infernus, et os vulvæ,

et terra quæ non satiatur aqua:

ignis vero numquam dicit: Sufficit.

¹⁷Oculum qui subsannat patrem,

et qui despicit partum matris suæ,

effodiant eum corvi de torrentibus,

et comedant eum filii aquilæ!

¹⁸Tria sunt difficilia mihi,

et quartum penitus ignoro:

¹⁹viam aquilæ in cælo,

viam colubri super petram,

viam navis in medio mari,

et viam viri in adolescentia.

²⁰Talis est et via mulieris adulteræ,

quæ comedit, et tergens os suum

dicit: Non sum operata malum.

²¹Per tria movetur terra,

et quartum non potest sustinere:

²²per servum, cum regnaverit;

per stultum, cum saturatus fuerit cibo;

²³per odiosam mulierem, cum in matrimonio fuerit assumpta;

et per ancillam, cum fuerit hæres dominæ suæ.

²⁴Quatuor sunt minima terræ,

et ipsa sunt sapientiora sapientibus:

²⁵formicæ, populus infirmus,

qui præparat in messe cibum sibi;

²⁶lepusculus, plebs invalida,

qui collocat in petra cubile suum;

²⁷regem locusta non habet,

et egreditur universa per turmas suas;

²⁸stellio manibus nititur,

et moratur in ædibus regis.

²⁹Tria sunt quæ bene gradiuntur,

et quartum quod incedit feliciter:

³⁰leo, fortissimus bestiarum,

ad nullius pavebit occursum;

³¹gallus succinctus lumbos;

et aries; nec est rex, qui resistat ei.

³²Est qui stultus apparuit postquam elevatus est in sublime;

si enim intellexisset, ori suo imposuisset manum.

³³Qui autem fortiter premit ubera ad eliciendum lac exprimit butyrum;

et qui vehementer emungit elicit sanguinem;

et qui provocat iras producit discordias.

31¹Verba Lamuelis regis. Visio qua erudivit eum mater sua.

²Quid, dilecte mi? quid, dilecte uteri mei?

quid, dilecte votorum meorum?

³Ne dederis mulieribus substantiam tuam,

et divitias tuas ad delendos reges.

⁴Noli regibus, o Lamuel, noli regibus dare vinum,

quia nullum secretum est ubi regnat ebrietas;

⁵et ne forte bibant, et obliviscantur judiciorum,

et mutent causam filiorum pauperis.

⁶Date siceram mœrentibus,

et vinum his qui amaro sunt animo.

⁷Bibant, et obliviscantur egestatis suæ,

et doloris sui non recordentur amplius.

⁸Aperi os tuum muto,

et causis omnium filiorum qui pertranseunt.

⁹Aperi os tuum, decerne quod justum est,

et judica inopem et pauperem.

¹⁰Mulierem fortem quis inveniet?

procul et de ultimis finibus pretium ejus.

¹¹Confidit in ea cor viri sui,

et spoliis non indigebit.

¹²Reddet ei bonum, et non malum,

omnibus diebus vitæ suæ.

¹³Quæsivit lanam et linum,

et operata est consilia manuum suarum.

¹⁴Facta est quasi navis institoris,

de longe portans panem suum.

¹⁵Et de nocte surrexit,

deditque prædam domesticis suis,

et cibaria ancillis suis.

¹⁶Consideravit agrum, et emit eum;

de fructu manuum suarum plantavit vineam.

¹⁷Accinxit fortitudine lumbos suos,

et roboravit brachium suum.

¹⁸Gustavit, et vidit quia bona est negotiatio ejus;

non extinguetur in nocte lucerna ejus.

¹⁹Manum suam misit ad fortia,

et digiti ejus apprehenderunt fusum.

²⁰Manum suam aperuit inopi,

et palmas suas extendit ad pauperem.

²¹Non timebit domui suæ a frigoribus nivis;

omnes enim domestici ejus vestiti sunt duplicibus.

²²Stragulatam vestem fecit sibi;

byssus et purpura indumentum ejus.

²³Nobilis in portis vir ejus,

quando sederit cum senatoribus terræ.

²⁴Sindonem fecit, et vendidit,

et cingulum tradidit Chananæo.

²⁵Fortitudo et decor indumentum ejus,

et ridebit in die novissimo.

²⁶Os suum aperuit sapientiæ,

et lex clementiæ in lingua ejus.

²⁷Consideravit semitas domus suæ,

et panem otiosa non comedit.

²⁸Surrexerunt filii ejus, et beatissimam prædicaverunt;

vir ejus, et laudavit eam.

²⁹Multæ filiæ congregaverunt divitias;

tu supergressa es universas.

³⁰Fallax gratia, et vana est pulchritudo:

mulier timens Dominum, ipsa laudabitur.

³¹Date ei de fructu manuum suarum,

et laudent eam in portis opera ejus.