Deuteronomy 31–34

31¹Abiit itaque Moyses, et locutus est omnia verba hæc ad universum Israël, ²et dixit ad eos: Centum viginti annorum sum hodie; non possum ultra egredi et ingredi, præsertim cum et Dominus dixerit mihi: Non transibis Jordanem istum. ³Dominus ergo Deus tuus transibit ante te: ipse delebit omnes gentes has in conspectu tuo, et possidebis eas: et Josue iste transibit ante te, sicut locutus est Dominus. ⁴Facietque Dominus eis sicut fecit Sehon et Og regibus Amorrhæorum, et terræ eorum, delebitque eos. ⁵Cum ergo et hos tradiderit vobis, similiter facietis eis, sicut præcepi vobis. ⁶Viriliter agite, et confortamini: nolite timere, nec paveatis ad conspectum eorum: quia Dominus Deus tuus ipse est ductor tuus, et non dimittet, nec derelinquet te.

⁷Vocavitque Moyses Josue, et dixit ei coram omni Israël: Confortare, et esto robustus: tu enim introduces populum istum in terram, quam daturum se patribus eorum juravit Dominus, et tu eam sorte divides. ⁸Et Dominus qui ductor est vester, ipse erit tecum: non dimittet, nec derelinquet te: noli timere, nec paveas.

⁹Scripsit itaque Moyses legem hanc, et tradidit eam sacerdotibus filiis Levi, qui portabant arcam fœderis Domini, et cunctis senioribus Israël. ¹⁰Præcepitque eis, dicens: Post septem annos, anno remissionis, in solemnitate tabernaculorum, ¹¹convenientibus cunctis ex Israël, ut appareant in conspectu Domini Dei tui in loco quem elegerit Dominus, leges verba legis hujus coram omni Israël, audientibus eis, ¹²et in unum omni populo congregato, tam viris quam mulieribus, parvulis, et advenis, qui sunt intra portas tuas: ut audientes discant, et timeant Dominum Deum vestrum, et custodiant, impleantque omnes sermones legis hujus. ¹³Filii quoque eorum qui nunc ignorant, ut audire possint, et timeant Dominum Deum suum cunctis diebus quibus versantur in terra, ad quam vos, Jordane transmisso, pergitis obtinendam.

¹⁴Et ait Dominus ad Moysen: Ecce prope sunt dies mortis tuæ: voca Josue, et state in tabernaculo testimonii, ut præcipiam ei. Abierunt ergo Moyses et Josue, et steterunt in tabernaculo testimonii: ¹⁵apparuitque Dominus ibi in columna nubis, quæ stetit in introitu tabernaculi. ¹⁶Dixitque Dominus ad Moysen: Ecce tu dormies cum patribus tuis, et populus iste consurgens fornicabitur post deos alienos in terra, ad quam ingreditur ut habitet in ea: ibi derelinquet me, et irritum faciet fœdus, quod pepigi cum eo. ¹⁷Et irascetur furor meus contra eum in die illo: et derelinquam eum, et abscondam faciem meam ab eo, et erit in devorationem: invenient eum omnia mala et afflictiones, ita ut dicat in illo die: Vere quia non est Deus mecum, invenerunt me hæc mala. ¹⁸Ego autem abscondam, et celabo faciem meam in die illo propter omnia mala, quæ fecit, quia secutus est deos alienos.

¹⁹Nunc itaque scribite vobis canticum istud, et docete filios Israël: ut memoriter teneant, et ore decantent, et sit mihi carmen istud pro testimonio inter filios Israël. ²⁰Introducam enim eum in terram, pro qua juravi patribus ejus, lacte et melle manantem. Cumque comederint, et saturati, crassique fuerint, avertentur ad deos alienos, et servient eis: detrahentque mihi, et irritum facient pactum meum. ²¹Postquam invenerint eum mala multa et afflictiones, respondebit ei canticum istud pro testimonio, quod nulla delebit oblivio ex ore seminis sui. Scio enim cogitationes ejus, quæ facturus sit hodie, antequam introducam eum in terram, quam ei pollicitus sum. ²²Scripsit ergo Moyses canticum, et docuit filios Israël. ²³Præcepitque Dominus Josue filio Nun, et ait: Confortare, et esto robustus: tu enim introduces filios Israël in terram, quam pollicitus sum, et ego ero tecum.

²⁴Postquam ergo scripsit Moyses verba legis hujus in volumine, atque complevit, ²⁵præcepit Levitis, qui portabant arcam fœderis Domini, dicens: ²⁶Tollite librum istum, et ponite eum in latere arcæ fœderis Domini Dei vestri: ut sit ibi contra te in testimonium. ²⁷Ego enim scio contentionem tuam, et cervicem tuam durissimam. Adhuc vivente me et ingrediente vobiscum, semper contentiose egistis contra Dominum: quanto magis cum mortuus fuero? ²⁸Congregate ad me omnes majores natu per tribus vestras, atque doctores, et loquar audientibus eis sermones istos, et invocabo contra eos cælum et terram. ²⁹Novi enim quod post mortem meam inique agetis, et declinabitis cito de via, quam præcepi vobis: et occurrent vobis mala in extremo tempore, quando feceritis malum in conspectu Domini, ut irritetis eum per opera manuum vestrarum.

³⁰Locutus est ergo Moyses, audiente universo cœtu Israël, verba carminis hujus, et ad finem usque complevit.

32¹Audite, cæli, quæ loquor:

audiat terra verba oris mei.

²Concrescat ut pluvia doctrina mea,

fluat ut ros eloquium meum,

quasi imber super herbam,

et quasi stillæ super gramina.

³Quia nomen Domini invocabo:

date magnificentiam Deo nostro.

⁴Dei perfecta sunt opera,

et omnes viæ ejus judicia:

Deus fidelis, et absque ulla iniquitate,

justus et rectus.

⁵Peccaverunt ei, et non filii ejus in sordibus:

generatio prava atque perversa.

⁶Hæccine reddis Domino,

popule stulte et insipiens?

numquid non ipse est pater tuus,

qui possedit te, et fecit, et creavit te?

⁷Memento dierum antiquorum, cogita generationes singulas:

interroga patrem tuum,

et annuntiabit tibi:

majores tuos, et dicent tibi.

⁸Quando dividebat Altissimus gentes,

quando separabat filios Adam,

constituit terminos populorum

juxta numerum filiorum Israël.

⁹Pars autem Domini, populus ejus:

Jacob funiculus hæreditatis ejus.

¹⁰Invenit eum in terra deserta,

in loco horroris, et vastæ solitudinis:

circumduxit eum, et docuit:

et custodivit quasi pupillam oculi sui.

¹¹Sicut aquila provocans ad volandum pullos suos,

et super eos volitans,

expandit alas suas, et assumpsit eum,

atque portavit in humeris suis.

¹²Dominus solus dux ejus fuit,

et non erat cum eo deus alienus:

¹³constituit eum super excelsam terram,

ut comederet fructus agrorum:

ut sugeret mel de petra,

oleumque de saxo durissimo;

¹⁴butyrum de armento, et lac de ovibus

cum adipe agnorum,

et arietum filiorum Basan: et hircos

cum medulla tritici,

et sanguinem uvæ biberet meracissimum.

¹⁵Incrassatus est dilectus, et recalcitravit:

incrassatus, impinguatus, dilatatus,

dereliquit Deum factorem suum,

et recessit a Deo salutari suo.

¹⁶Provocaverunt eum in diis alienis,

et in abominationibus ad iracundiam concitaverunt.

¹⁷Immolaverunt dæmoniis et non Deo,

diis quos ignorabant:

novi recentesque venerunt,

quos non coluerunt patres eorum:

¹⁸Deum qui te genuit dereliquisti,

et oblitus es Domini creatoris tui.

¹⁹Vidit Dominus, et ad iracundiam concitatus est:

quia provocaverunt eum filii sui et filiæ.

²⁰Et ait: Abscondam faciem meam ab eis,

et considerabo novissima eorum:

generatio enim perversa est,

et infideles filii.

²¹Ipsi me provocaverunt in eo qui non erat Deus,

et irritaverunt in vanitatibus suis:

et ego provocabo eos in eo qui non est populus,

et in gente stulta irritabo illos.

²²Ignis succensus est in furore meo,

et ardebit usque ad inferni novissima:

devorabitque terram cum germine suo,

et montium fundamenta comburet.

²³Congregabo super eos mala,

et sagittas meas complebo in eis.

²⁴Consumentur fame,

et devorabunt eos aves morsu amarissimo:

dentes bestiarum immittam in eos,

cum furore trahentium super terram, atque serpentium.

²⁵Foris vastabit eos gladius,

et intus pavor,

juvenem simul ac virginem,

lactentem cum homine sene.

²⁶Dixi: Ubinam sunt?

cessare faciam ex hominibus memoriam eorum.

²⁷Sed propter iram inimicorum distuli:

ne forte superbirent hostes eorum,

et dicerent: Manus nostra excelsa,

et non Dominus, fecit hæc omnia.

²⁸Gens absque consilio est,

et sine prudentia.

²⁹Utinam saperent, et intelligerent,

ac novissima providerent.

³⁰Quomodo persequatur unus mille,

et duo fugent decem millia?

nonne ideo, quia Deus suus vendidit eos,

et Dominus conclusit illos?

³¹Non enim est Deus noster ut dii eorum:

et inimici nostri sunt judices.

³²De vinea Sodomorum, vinea eorum,

et de suburbanis Gomorrhæ:

uva eorum, uva fellis,

et botri amarissimi.

³³Fel draconum vinum eorum,

et venenum aspidum insanabile.

³⁴Nonne hæc condita sunt apud me,

et signata in thesauris meis?

³⁵Mea est ultio, et ego retribuam in tempore,

ut labatur pes eorum:

juxta est dies perditionis,

et adesse festinant tempora.

³⁶Judicabit Dominus populum suum,

et in servis suis miserebitur:

videbit quod infirmata sit manus,

et clausi quoque defecerunt,

residuique consumpti sunt.

³⁷Et dicet: Ubi sunt dii eorum,

in quibus habebant fiduciam?

³⁸de quorum victimis comedebant adipes,

et bibebant vinum libaminum:

surgant, et opitulentur vobis,

et in necessitate vos protegant.

³⁹Videte quod ego sim solus,

et non sit alius deus præter me:

ego occidam, et ego vivere faciam:

percutiam, et ego sanabo,

et non est qui de manu mea possit eruere.

⁴⁰Levabo ad cælum manum meam,

et dicam: Vivo ego in æternum.

⁴¹Si acuero ut fulgur gladium meum,

et arripuerit judicium manus mea:

reddam ultionem hostibus meis,

et his qui oderunt me retribuam.

⁴²Inebriabo sagittas meas sanguine,

et gladius meus devorabit carnes;

de cruore occisorum, de captivitate,

nudati inimicorum capitis.

⁴³Laudate, gentes, populum ejus,

quia sanguinem servorum suorum ulciscetur:

et vindictam retribuet in hostes eorum,

et propitius erit terræ populi sui.

⁴⁴Venit ergo Moyses, et locutus est omnia verba cantici hujus in auribus populi, ipse et Josue filius Nun. ⁴⁵Complevitque omnes sermones istos, loquens ad universum Israël, ⁴⁶et dixit ad eos: Ponite corda vestra in omnia verba, quæ ego testificor vobis hodie: ut mandetis ea filiis vestris custodire et facere, et implere universa quæ scripta sunt legis hujus: ⁴⁷quia non incassum præcepta sunt vobis, sed ut singuli in eis viverent: quæ facientes longo perseveretis tempore in terra, ad quam, Jordane transmisso, ingredimini possidendam. ⁴⁸Locutusque est Dominus ad Moysen in eadem die, dicens: ⁴⁹Ascende in montem istum Abarim, id est, transitum, in montem Nebo, qui est in terra Moab contra…