Acts 2–5

2¹Et cum complerentur dies Pentecostes, erant omnes pariter in eodem loco: ²et factus est repente de cælo sonus, tamquam advenientis spiritus vehementis, et replevit totam domum ubi erant sedentes. ³Et apparuerunt illis dispertitæ linguæ tamquam ignis, seditque supra singulos eorum: ⁴et repleti sunt omnes Spiritu Sancto, et cœperunt loqui variis linguis, prout Spiritus Sanctus dabat eloqui illis. ⁵Erant autem in Jerusalem habitantes Judæi, viri religiosi ex omni natione quæ sub cælo est. ⁶Facta autem hac voce, convenit multitudo, et mente confusa est, quoniam audiebat unusquisque lingua sua illos loquentes. ⁷Stupebant autem omnes, et mirabantur, dicentes: Nonne ecce omnes isti qui loquuntur, Galilæi sunt? ⁸et quomodo nos audivimus unusquisque linguam nostram in qua nati sumus? ⁹Parthi, et Medi, et Ælamitæ, et qui habitant Mesopotamiam, Judæam, et Cappadociam, Pontum, et Asiam, ¹⁰Phrygiam, et Pamphyliam, Ægyptum, et partes Libyæ quæ est circa Cyrenen: et advenæ Romani, ¹¹Judæi quoque, et Proselyti, Cretes, et Arabes: audivimus eos loquentes nostris linguis magnalia Dei. ¹²Stupebant autem omnes, et mirabantur ad invicem, dicentes: Quidnam vult hoc esse? ¹³Alii autem irridentes dicebant: Quia musto pleni sunt isti.

¹⁴Stans autem Petrus cum undecim, levavit vocem suam, et locutus est eis: Viri Judæi, et qui habitatis Jerusalem universi, hoc vobis notum sit, et auribus percipite verba mea. ¹⁵Non enim, sicut vos æstimatis, hi ebrii sunt, cum sit hora diei tertia: ¹⁶sed hoc est quod dictum est per prophetam Joël:

¹⁷Et erit in novissimis diebus, dicit Dominus,

effundam de Spiritu meo super omnem carnem:

et prophetabunt filii vestri et filiæ vestræ,

et juvenes vestri visiones videbunt,

et seniores vestri somnia somniabunt.

¹⁸Et quidem super servos meos, et super ancillas meas,

in diebus illis effundam de Spiritu meo,

et prophetabunt:

¹⁹et dabo prodigia in cælo sursum,

et signa in terra deorsum, sanguinem, et ignem, et vaporem fumi:

²⁰sol convertetur in tenebras,

et luna in sanguinem,

antequam veniat dies Domini magnus et manifestus.

²¹Et erit: omnis quicumque invocaverit nomen Domini, salvus erit.

²²Viri Israëlitæ, audite verba hæc: Jesum Nazarenum, virum approbatum a Deo in vobis, virtutibus, et prodigiis, et signis, quæ fecit Deus per illum in medio vestri, sicut et vos scitis: ²³hunc, definito consilio et præscientia Dei traditum, per manus iniquorum affligentes interemistis: ²⁴quem Deus suscitavit, solutis doloribus inferni, juxta quod impossibile erat teneri illum ab eo. ²⁵David enim dicit in eum:

Providebam Dominum in conspectu meo semper:

quoniam a dextris est mihi, ne commovear:

²⁶propter hoc lætatum est cor meum, et exsultavit lingua mea,

insuper et caro mea requiescet in spe:

²⁷quoniam non derelinques animam meam in inferno,

nec dabis sanctum tuum videre corruptionem.

²⁸Notas mihi fecisti vias vitæ:

et replebis me jucunditate cum facie tua.

²⁹Viri fratres, liceat audenter dicere ad vos de patriarcha David, quoniam defunctus est, et sepultus: et sepulchrum ejus est apud nos usque in hodiernum diem. ³⁰Propheta igitur cum esset, et sciret quia jurejurando jurasset illi Deus de fructu lumbi ejus sedere super sedem ejus: ³¹providens locutus est de resurrectione Christi, quia neque derelictus est in inferno, neque caro ejus vidit corruptionem. ³²Hunc Jesum resuscitavit Deus, cujus omnes nos testes sumus. ³³Dextera igitur Dei exaltatus, et promissione Spiritus Sancti accepta a Patre, effudit hunc, quem vos videtis et auditis. ³⁴Non enim David ascendit in cælum: dixit autem ipse:

Dixit Dominus Domino meo:

Sede a dextris meis,

³⁵donec ponam inimicos tuos

scabellum pedum tuorum.

³⁶Certissime sciat ergo omnis domus Israël, quia et Dominum eum et Christum fecit Deus hunc Jesum, quem vos crucifixistis.

³⁷His autem auditis, compuncti sunt corde, et dixerunt ad Petrum et ad reliquos Apostolos: Quid faciemus, viri fratres? ³⁸Petrus vero ad illos: Pœnitentiam, inquit, agite, et baptizetur unusquisque vestrum in nomine Jesu Christi in remissionem peccatorum vestrorum: et accipietis donum Spiritus Sancti. ³⁹Vobis enim est repromissio, et filiis vestris, et omnibus qui longe sunt, quoscumque advocaverit Dominus Deus noster. ⁴⁰Aliis etiam verbis plurimis testificatus est, et exhortabatur eos, dicens: Salvamini a generatione ista prava. ⁴¹Qui ergo receperunt sermonem ejus, baptizati sunt: et appositæ sunt in die illa animæ circiter tria millia.

⁴²Erant autem perseverantes in doctrina Apostolorum, et communicatione fractionis panis, et orationibus. ⁴³Fiebat autem omni animæ timor: multa quoque prodigia et signa per Apostolos in Jerusalem fiebant, et metus erat magnus in universis. ⁴⁴Omnes etiam qui credebant, erant pariter, et habebant omnia communia. ⁴⁵Possessiones et substantias vendebant, et dividebant illa omnibus, prout cuique opus erat. ⁴⁶Quotidie quoque perdurantes unanimiter in templo, et frangentes circa domos panem, sumebant cibum cum exsultatione et simplicitate cordis, ⁴⁷collaudantes Deum et habentes gratiam ad omnem plebem. Dominus autem augebat qui salvi fierent quotidie in idipsum.

3¹Petrus autem et Joannes ascendebant in templum ad horam orationis nonam. ²Et quidam vir, qui erat claudus ex utero matris suæ, bajulabatur: quem ponebant quotidie ad portam templi, quæ dicitur Speciosa, ut peteret eleemosynam ab introëuntibus in templum. ³Is cum vidisset Petrum et Joannem incipientes introire in templum, rogabat ut eleemosynam acciperet. ⁴Intuens autem in eum Petrus cum Joanne, dixit: Respice in nos. ⁵At ille intendebat in eos, sperans se aliquid accepturum ab eis. ⁶Petrus autem dixit: Argentum et aurum non est mihi: quod autem habeo, hoc tibi do: in nomine Jesu Christi Nazareni surge, et ambula. ⁷Et apprehensa manu ejus dextera, allevavit eum, et protinus consolidatæ sunt bases ejus et plantæ. ⁸Et exiliens stetit, et ambulabat: et intravit cum illis in templum ambulans, et exiliens, et laudans Deum. ⁹Et vidit omnis populus eum ambulantem et laudantem Deum. ¹⁰Cognoscebant autem illum, quod ipse erat qui ad eleemosynam sedebat ad Speciosam portam templi: et impleti sunt stupore et extasi in eo quod contigerat illi. ¹¹Cum teneret autem Petrum et Joannem, cucurrit omnis populus ad eos ad porticum quæ appellatur Salomonis, stupentes.

¹²Videns autem Petrus, respondit ad populum: Viri Israëlitæ, quid miramini in hoc, aut nos quid intuemini, quasi nostra virtute aut potestate fecerimus hunc ambulare? ¹³Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob, Deus patrum nostrorum glorificavit filium suum Jesum, quem vos quidem tradidistis, et negastis ante faciem Pilati, judicante illo dimitti. ¹⁴Vos autem sanctum et justum negastis, et petistis virum homicidam donari vobis: ¹⁵auctorem vero vitæ interfecistis, quem Deus suscitavit a mortuis, cujus nos testes sumus. ¹⁶Et in fide nominis ejus, hunc quem vos vidistis et nostis, confirmavit nomen ejus: et fides, quæ per eum est, dedit integram sanitatem istam in conspectu omnium vestrum. ¹⁷Et nunc, fratres, scio quia per ignorantiam fecistis, sicut et principes vestri. ¹⁸Deus autem, quæ prænuntiavit per os omnium prophetarum, pati Christum suum, sic implevit. ¹⁹Pœnitemini igitur et convertimini, ut deleantur peccata vestra: ²⁰ut cum venerint tempora refrigerii a conspectu Domini, et miserit eum qui prædicatus est vobis, Jesum Christum, ²¹quem oportet quidem cælum suscipere usque in tempora restitutionis omnium quæ locutus est Deus per os sanctorum suorum a sæculo prophetarum. ²²Moyses quidem dixit: Quoniam prophetam suscitabit vobis Dominus Deus vester de fratribus vestris, tamquam me: ipsum audietis juxta omnia quæcumque locutus fuerit vobis. ²³Erit autem: omnis anima quæ non audierit prophetam illum, exterminabitur de plebe. ²⁴Et omnes prophetæ, a Samuel et deinceps, qui locuti sunt, annuntiaverunt dies istos. ²⁵Vos estis filii prophetarum, et testamenti quod disposuit Deus ad patres nostros, dicens ad Abraham: Et in semine tuo benedicentur omnes familiæ terræ. ²⁶Vobis primum Deus suscitans filium suum, misit eum benedicentem vobis: ut convertat se unusquisque a nequitia sua.

4¹Loquentibus autem illis ad populum, supervenerunt sacerdotes, et magistratus templi, et sadducæi, ²dolentes quod docerent populum, et annuntiarent in Jesu resurrectionem ex mortuis: ³et injecerunt in eos manus, et posuerunt eos in custodiam in crastinum: erat enim jam vespera. ⁴Multi autem eorum qui audierant verbum, crediderunt: et factus est numerus virorum quinque millia. ⁵Factum est autem in crastinum, ut congregarentur principes eorum, et seniores, et scribæ, in Jerusalem: ⁶et Annas princeps sacerdotum, et Caiphas, et Joannes, et Alexander, et quotquot erant de genere sacerdotali. ⁷Et statuentes eos in medio, interrogabant: In qua virtute, aut in quo nomine fecistis hoc vos?

⁸Tunc repletus Spiritu Sancto Petrus, dixit ad eos: Principes populi, et seniores, audite: ⁹si nos hodie dijudicamur in benefacto hominis infirmi, in quo iste salvus factus est, ¹⁰notum sit omnibus vobis, et omni plebi Israël, quia in nomine Domini nostri Jesu Christi Nazareni, quem vos crucifixistis, quem Deus suscitavit a mortuis, in hoc iste astat coram vobis sanus. ¹¹Hic est lapis qui reprobatus est a vobis ædificantibus, qui factus est in caput anguli: ¹²et non est in alio aliquo salus. Nec enim aliud nomen est sub cælo datum hominibus, in quo oporteat nos salvos fieri.

¹³Videntes autem Petri constantiam, et Joannis, comperto quod homines essent sine litteris, et idiotæ, admirabantur, et cognoscebant eos quoniam cum Jesu fuerant: ¹⁴hominem quoque videntes stantem cum eis, qui curatus fuerat, nihil poterant contradicere. ¹⁵Jusserunt autem eos foras extra concilium secedere: et conferebant ad invicem, ¹⁶dicentes: Quid faciemus hominibus istis? quoniam quidem notum signum factum est per eos omnibus habitantibus Jerusalem: manifestum est, et non possumus negare. ¹⁷Sed ne amplius divulgetur in populum, comminemur eis ne ultra loquantur in nomine hoc…