Proverbs 25–27

25¹Hæ quoque parabolæ Salomonis, quas transtulerunt viri Ezechiæ regis Juda.

²Gloria Dei est celare verbum,

et gloria regum investigare sermonem.

³Cælum sursum, et terra deorsum,

et cor regum inscrutabile.

⁴Aufer rubiginem de argento,

et egredietur vas purissimum.

⁵Aufer impietatem de vultu regis,

et firmabitur justitia thronus ejus.

⁶Ne gloriosus appareas coram rege,

et in loco magnorum ne steteris.

⁷Melius est enim ut dicatur tibi: Ascende huc,

quam ut humilieris coram principe.

⁸Quæ viderunt oculi tui ne proferas in jurgio cito,

ne postea emendare non possis,

cum dehonestaveris amicum tuum.

⁹Causam tuam tracta cum amico tuo,

et secretum extraneo ne reveles:

¹⁰ne forte insultet tibi cum audierit,

et exprobrare non cesset.

Gratia et amicitia liberant:

quas tibi serva, ne exprobrabilis fias.

¹¹Mala aurea in lectis argenteis,

qui loquitur verbum in tempore suo.

¹²Inauris aurea, et margaritum fulgens,

qui arguit sapientem et aurem obedientem.

¹³Sicut frigus nivis in die messis,

ita legatus fidelis ei qui misit eum:

animam ipsius requiescere facit.

¹⁴Nubes, et ventus, et pluviæ non sequentes,

vir gloriosus et promissa non complens.

¹⁵Patientia lenietur princeps,

et lingua mollis confringet duritiam.

¹⁶Mel invenisti: comede quod sufficit tibi,

ne forte satiatus evomas illud.

¹⁷Subtrahe pedem tuum de domo proximi tui,

nequando satiatus oderit te.

¹⁸Jaculum, et gladius, et sagitta acuta,

homo qui loquitur contra proximum suum falsum testimonium.

¹⁹Dens putridus, et pes lassus,

qui sperat super infideli in die angustiæ,

²⁰et amittit pallium in die frigoris.

Acetum in nitro,

qui cantat carmina cordi pessimo.

Sicut tinea vestimento, et vermis ligno,

ita tristitia viri nocet cordi.

²¹Si esurierit inimicus tuus, ciba illum;

si sitierit, da ei aquam bibere:

²²prunas enim congregabis super caput ejus,

et Dominus reddet tibi.

²³Ventus aquilo dissipat pluvias,

et facies tristis linguam detrahentem.

²⁴Melius est sedere in angulo domatis

quam cum muliere litigiosa et in domo communi.

²⁵Aqua frigida animæ sitienti,

et nuntius bonus de terra longinqua.

²⁶Fons turbatus pede et vena corrupta,

justus cadens coram impio.

²⁷Sicut qui mel multum comedit non est ei bonum,

sic qui scrutator est majestatis opprimetur a gloria.

²⁸Sicut urbs patens et absque murorum ambitu,

ita vir qui non potest in loquendo cohibere spiritum suum.

26¹Quomodo nix in æstate, et pluviæ in messe,

sic indecens est stulto gloria.

²Sicut avis ad alia transvolans, et passer quolibet vadens,

sic maledictum frustra prolatum in quempiam superveniet.

³Flagellum equo, et camus asino,

et virga in dorso imprudentium.

⁴Ne respondeas stulto juxta stultitiam suam,

ne efficiaris ei similis.

⁵Responde stulto juxta stultitiam suam,

ne sibi sapiens esse videatur.

⁶Claudus pedibus, et iniquitatem bibens,

qui mittit verba per nuntium stultum.

⁷Quomodo pulchras frustra habet claudus tibias,

sic indecens est in ore stultorum parabola.

⁸Sicut qui mittit lapidem in acervum Mercurii,

ita qui tribuit insipienti honorem.

⁹Quomodo si spina nascatur in manu temulenti,

sic parabola in ore stultorum.

¹⁰Judicium determinat causas,

et qui imponit stulto silentium iras mitigat.

¹¹Sicut canis qui revertitur ad vomitum suum,

sic imprudens qui iterat stultitiam suam.

¹²Vidisti hominem sapientem sibi videri?

magis illo spem habebit insipiens.

¹³Dicit piger: Leo est in via,

et leæna in itineribus.

¹⁴Sicut ostium vertitur in cardine suo,

ita piger in lectulo suo.

¹⁵Abscondit piger manum sub ascella sua,

et laborat si ad os suum eam converterit.

¹⁶Sapientior sibi piger videtur

septem viris loquentibus sententias.

¹⁷Sicut qui apprehendit auribus canem,

sic qui transit impatiens et commiscetur rixæ alterius.

¹⁸Sicut noxius est qui mittit sagittas et lanceas in mortem,

¹⁹ita vir fraudulenter nocet amico suo,

et cum fuerit deprehensus dicit: Ludens feci.

²⁰Cum defecerint ligna extinguetur ignis,

et susurrone subtracto, jurgia conquiescent.

²¹Sicut carbones ad prunas, et ligna ad ignem,

sic homo iracundus suscitat rixas.

²²Verba susurronis quasi simplicia,

et ipsa perveniunt ad intima ventris.

²³Quomodo si argento sordido ornare velis vas fictile,

sic labia tumentia cum pessimo corde sociata.

²⁴Labiis suis intelligitur inimicus,

cum in corde tractaverit dolos.

²⁵Quando submiserit vocem suam, ne credideris ei,

quoniam septem nequitiæ sunt in corde illius.

²⁶Qui operit odium fraudulenter,

revelabitur malitia ejus in consilio.

²⁷Qui fodit foveam incidet in eam,

et qui volvit lapidem revertetur ad eum.

²⁸Lingua fallax non amat veritatem,

et os lubricum operatur ruinas.

27¹Ne glorieris in crastinum,

ignorans quid superventura pariat dies.

²Laudet te alienus, et non os tuum;

extraneus, et non labia tua.

³Grave est saxum, et onerosa arena,

sed ira stulti utroque gravior.

⁴Ira non habet misericordiam nec erumpens furor,

et impetum concitati ferre quis poterit?

⁵Melior est manifesta correptio

quam amor absconditus.

⁶Meliora sunt vulnera diligentis

quam fraudulenta oscula odientis.

⁷Anima saturata calcabit favum,

et anima esuriens etiam amarum pro dulci sumet.

⁸Sicut avis transmigrans de nido suo,

sic vir qui derelinquit locum suum.

⁹Unguento et variis odoribus delectatur cor,

et bonis amici consiliis anima dulcoratur.

¹⁰Amicum tuum et amicum patris tui ne dimiseris,

et domum fratris tui ne ingrediaris in die afflictionis tuæ.

Melior est vicinus juxta

quam frater procul.

¹¹Stude sapientiæ, fili mi, et lætifica cor meum,

ut possis exprobranti respondere sermonem.

¹²Astutus videns malum, absconditus est:

parvuli transeuntes sustinuerunt dispendia.

¹³Tolle vestimentum ejus qui spopondit pro extraneo,

et pro alienis aufer ei pignus.

¹⁴Qui benedicit proximo suo voce grandi,

de nocte consurgens maledicenti similis erit.

¹⁵Tecta perstillantia in die frigoris

et litigiosa mulier comparantur.

¹⁶Qui retinet eam quasi qui ventum teneat,

et oleum dexteræ suæ vocabit.

¹⁷Ferrum ferro exacuitur,

et homo exacuit faciem amici sui.

¹⁸Qui servat ficum comedet fructus ejus,

et qui custos est domini sui glorificabitur.

¹⁹Quomodo in aquis resplendent vultus prospicientium,

sic corda hominum manifesta sunt prudentibus.

²⁰Infernus et perditio numquam implentur:

similiter et oculi hominum insatiabiles.

²¹Quomodo probatur in conflatorio argentum et in fornace aurum,

sic probatur homo ore laudantis.

Cor iniqui inquirit mala,

cor autem rectum inquirit scientiam.

²²Si contuderis stultum in pila

quasi ptisanas feriente desuper pilo,

non auferetur ab eo stultitia ejus.

²³Diligenter agnosce vultum pecoris tui,

tuosque greges considera:

²⁴non enim habebis jugiter potestatem,

sed corona tribuetur in generationem et generationem.

²⁵Aperta sunt prata, et apparuerunt herbæ virentes,

et collecta sunt fœna de montibus.

²⁶Agni ad vestimentum tuum,

et hædi ad agri pretium.

²⁷Sufficiat tibi lac caprarum in cibos tuos,

et in necessaria domus tuæ, et ad victum ancillis tuis.