Ecclesiastes 1–2

1¹Verba Ecclesiastæ, filii David, regis Jerusalem.

²Vanitas vanitatum, dixit Ecclesiastes;

vanitas vanitatum, et omnia vanitas.

³Quid habet amplius homo

de universo labore suo quo laborat sub sole?

⁴Generatio præterit, et generatio advenit;

terra autem in æternum stat.

⁵Oritur sol et occidit,

et ad locum suum revertitur;

ibique renascens, ⁶gyrat per meridiem, et flectitur ad aquilonem.

Lustrans universa in circuitu pergit spiritus,

et in circulos suos revertitur.

⁷Omnia flumina intrant in mare,

et mare non redundat;

ad locum unde exeunt flumina

revertuntur ut iterum fluant.

⁸Cunctæ res difficiles;

non potest eas homo explicare sermone.

Non saturatur oculus visu,

nec auris auditu impletur.

⁹Quid est quod fuit? Ipsum quod futurum est.

Quid est quod factum est? Ipsum quod faciendum est.

¹⁰Nihil sub sole novum,

nec valet quisquam dicere: Ecce hoc recens est:

jam enim præcessit in sæculis quæ fuerunt ante nos.

¹¹Non est priorum memoria;

sed nec eorum quidem quæ postea futura sunt

erit recordatio apud eos qui futuri sunt in novissimo.

¹²Ego Ecclesiastes fui rex Israël in Jerusalem;

¹³et proposui in animo meo quærere et investigare sapienter

de omnibus quæ fiunt sub sole.

Hanc occupationem pessimam

dedit Deus filiis hominum, ut occuparentur in ea.

¹⁴Vidi cuncta quæ fiunt sub sole,

et ecce universa vanitas et afflictio spiritus.

¹⁵Perversi difficile corriguntur,

et stultorum infinitus est numerus.

¹⁶Locutus sum in corde meo, dicens:

Ecce magnus effectus sum, et præcessi omnes sapientia

qui fuerunt ante me in Jerusalem;

et mens mea contemplata est multa sapienter, et didici.

¹⁷Dedique cor meum ut scirem prudentiam atque doctrinam,

erroresque et stultitiam;

et agnovi quod in his quoque esset labor et afflictio spiritus:

¹⁸eo quod in multa sapientia multa sit indignatio;

et qui addit scientiam, addit et laborem.

2¹Dixi ego in corde meo: Vadam,

et affluam deliciis, et fruar bonis;

et vidi quod hoc quoque esset vanitas.

²Risum reputavi errorem,

et gaudio dixi: Quid frustra deciperis?

³Cogitavi in corde meo abstrahere a vino carnem meam,

ut animam meam transferrem ad sapientiam,

devitaremque stultitiam,

donec viderem quid esset utile filiis hominum,

quo facto opus est sub sole numero dierum vitæ suæ.

⁴Magnificavi opera mea,

ædificavi mihi domos,

et plantavi vineas;

⁵feci hortos et pomaria,

et consevi ea cuncti generis arboribus;

⁶et exstruxi mihi piscinas aquarum,

ut irrigarem silvam lignorum germinantium.

⁷Possedi servos et ancillas,

multamque familiam habui:

armenta quoque, et magnos ovium greges,

ultra omnes qui fuerunt ante me in Jerusalem;

⁸coacervavi mihi argentum et aurum,

et substantias regum ac provinciarum;

feci mihi cantores et cantatrices,

et delicias filiorum hominum,

scyphos, et urceos in ministerio ad vina fundenda;

⁹et supergressus sum opibus

omnes qui ante me fuerunt in Jerusalem:

sapientia quoque perseveravit mecum.

¹⁰Et omnia quæ desideraverunt oculi mei

non negavi eis,

nec prohibui cor meum quin omni voluptate frueretur,

et oblectaret se in his quæ præparaveram;

et hanc ratus sum partem meam si uterer labore meo.

¹¹Cumque me convertissem ad universa opera quæ fecerant manus meæ,

et ad labores in quibus frustra sudaveram,

vidi in omnibus vanitatem et afflictionem animi,

et nihil permanere sub sole.

¹²Transivi ad contemplandam sapientiam,

erroresque, et stultitiam.

(Quid est, inquam, homo,

ut sequi possit regem, factorem suum?)

¹³Et vidi quod tantum præcederet sapientia stultitiam,

quantum differt lux a tenebris.

¹⁴Sapientis oculi in capite ejus;

stultus in tenebris ambulat:

et didici quod unus utriusque esset interitus.

¹⁵Et dixi in corde meo:

Si unus et stulti et meus occasus erit,

quid mihi prodest quod majorem sapientiæ dedi operam?

Locutusque cum mente mea,

animadverti quod hoc quoque esset vanitas.

¹⁶Non enim erit memoria sapientis similiter ut stulti in perpetuum,

et futura tempora oblivione cuncta pariter operient:

moritur doctus similiter ut indoctus.

¹⁷Et idcirco tæduit me vitæ meæ,

videntem mala universa esse sub sole,

et cuncta vanitatem et afflictionem spiritus.

¹⁸Rursus detestatus sum omnem industriam meam,

qua sub sole studiosissime laboravi,

habiturus hæredem post me,

¹⁹quem ignoro utrum sapiens an stultus futurus sit,

et dominabitur in laboribus meis,

quibus desudavi et sollicitus fui:

et est quidquam tam vanum?

²⁰Unde cessavi,

renuntiavitque cor meum ultra laborare sub sole.

²¹Nam cum alius laboret in sapientia,

et doctrina, et sollicitudine,

homini otioso quæsita dimittit;

et hoc ergo vanitas et magnum malum.

²²Quid enim proderit homini de universo labore suo,

et afflictione spiritus,

qua sub sole cruciatus est?

²³Cuncti dies ejus doloribus et ærumnis pleni sunt,

nec per noctem mente requiescit.

Et hoc nonne vanitas est?

²⁴Nonne melius est comedere et bibere,

et ostendere animæ suæ bona de laboribus suis?

et hoc de manu Dei est.

²⁵Quis ita devorabit et deliciis affluet ut ego?

²⁶Homini bono in conspectu suo

dedit Deus sapientiam, et scientiam, et lætitiam;

peccatori autem dedit afflictionem et curam superfluam,

ut addat, et congreget,

et tradat ei qui placuit Deo;

sed et hoc vanitas est, et cassa sollicitudo mentis.