Ecclesiastes 6–8

6¹Est et aliud malum quod vidi sub sole,

et quidem frequens apud homines:

²vir cui dedit Deus divitias,

et substantiam, et honorem,

et nihil deest animæ suæ ex omnibus quæ desiderat;

nec tribuit ei potestatem Deus ut comedat ex eo,

sed homo extraneus vorabit illud:

hoc vanitas et miseria magna est.

³Si genuerit quispiam centum liberos,

et vixerit multos annos,

et plures dies ætatis habuerit,

et anima illius non utatur bonis substantiæ suæ,

sepulturaque careat:

de hoc ergo pronuntio quod melior illo sit abortivus.

⁴Frustra enim venit,

et pergit ad tenebras,

et oblivione delebitur nomen ejus.

⁵Non vidit solem,

neque cognovit distantiam boni et mali.

⁶Etiam si duobus millibus annis vixerit,

et non fuerit perfruitus bonis,

nonne ad unum locum properant omnia?

⁷Omnis labor hominis in ore ejus;

sed anima ejus non implebitur.

⁸Quid habet amplius sapiens a stulto?

et quid pauper, nisi ut pergat illuc ubi est vita?

⁹Melius est videre quod cupias,

quam desiderare quod nescias.

Sed et hoc vanitas est, et præsumptio spiritus.

¹⁰Qui futurus est, jam vocatum est nomen ejus;

et scitur quod homo sit,

et non possit contra fortiorem se in judicio contendere.

¹¹Verba sunt plurima,

multamque in disputando habentia vanitatem.

7¹Quid necesse est homini majora se quærere,

cum ignoret quid conducat sibi in vita sua,

numero dierum peregrinationis suæ,

et tempore quod velut umbra præterit?

aut quis ei poterit indicare

quod post eum futurum sub sole sit?

²Melius est nomen bonum quam unguenta pretiosa,

et dies mortis die nativitatis.

³Melius est ire ad domum luctus

quam ad domum convivii;

in illa enim finis cunctorum admonetur hominum,

et vivens cogitat quid futurum sit.

⁴Melior est ira risu,

quia per tristitiam vultus corrigitur animus delinquentis.

⁵Cor sapientium ubi tristitia est,

et cor stultorum ubi lætitia.

⁶Melius est a sapiente corripi,

quam stultorum adulatione decipi;

⁷quia sicut sonitus spinarum ardentium sub olla,

sic risus stulti.

Sed et hoc vanitas.

⁸Calumnia conturbat sapientem,

et perdet robur cordis illius.

⁹Melior est finis orationis quam principium.

Melior est patiens arrogante.

¹⁰Ne sis velox ad irascendum,

quia ira in sinu stulti requiescit.

¹¹Ne dicas: Quid putas causæ est

quod priora tempora meliora fuere quam nunc sunt?

stulta enim est hujuscemodi interrogatio.

¹²Utilior est sapientia cum divitiis,

et magis prodest videntibus solem.

¹³Sicut enim protegit sapientia, sic protegit pecunia;

hoc autem plus habet eruditio et sapientia,

quod vitam tribuunt possessori suo.

¹⁴Considera opera Dei,

quod nemo possit corrigere quem ille despexerit.

¹⁵In die bona fruere bonis,

et malam diem præcave;

sicut enim hanc, sic et illam fecit Deus,

ut non inveniat homo contra eum justas querimonias.

¹⁶Hæc quoque vidi in diebus vanitatis meæ:

justus perit in justitia sua,

et impius multo vivit tempore in malitia sua.

¹⁷Noli esse justus multum,

neque plus sapias quam necesse est,

ne obstupescas.

¹⁸Ne impie agas multum,

et noli esse stultus,

ne moriaris in tempore non tuo.

¹⁹Bonum est te sustentare justum:

sed et ab illo ne subtrahas manum tuam;

quia qui timet Deum nihil negligit.

²⁰Sapientia confortavit sapientem

super decem principes civitatis;

²¹non est enim homo justus in terra

qui faciat bonum et non peccet.

²²Sed et cunctis sermonibus qui dicuntur

ne accommodes cor tuum,

ne forte audias servum tuum maledicentem tibi;

²³scit enim conscientia tua

quia et tu crebro maledixisti aliis.

²⁴Cuncta tentavi in sapientia.

Dixi: Sapiens efficiar:

et ipsa longius recessit a me,

²⁵multo magis quam erat.

Et alta profunditas, quis inveniet eam?

²⁶Lustravi universa animo meo,

ut scirem et considerarem,

et quærerem sapientiam, et rationem,

et ut cognoscerem impietatem stulti,

et errorem imprudentium:

²⁷et inveni amariorem morte mulierem,

quæ laqueus venatorum est,

et sagena cor ejus;

vincula sunt manus illius.

Qui placet Deo effugiet illam;

qui autem peccator est capietur ab illa.

²⁸Ecce hoc inveni, dixit Ecclesiastes,

unum et alterum ut invenirem rationem,

²⁹quam adhuc quærit anima mea,

et non inveni.

Virum de mille unum reperi;

mulierem ex omnibus non inveni.

³⁰Solummodo hoc inveni,

quod fecerit Deus hominem rectum,

et ipse se infinitis miscuerit quæstionibus.

Quis talis ut sapiens est?

et quis cognovit solutionem verbi?

8¹Sapientia hominis lucet in vultu ejus,

et potentissimus faciem illius commutabit.

²Ego os regis observo,

et præcepta juramenti Dei.

³Ne festines recedere a facie ejus,

neque permaneas in opere malo:

quia omne quod voluerit faciet.

⁴Et sermo illius potestate plenus est,

nec dicere ei quisquam potest: Quare ita facis?

⁵Qui custodit præceptum non experietur quidquam mali.

Tempus et responsionem cor sapientis intelligit.

⁶Omni negotio tempus est, et opportunitas:

et multa hominis afflictio,

⁷quia ignorat præterita,

et futura nullo scire potest nuntio.

⁸Non est in hominis potestate prohibere spiritum,

nec habet potestatem in die mortis:

nec sinitur quiescere ingruente bello,

neque salvabit impietas impium.

⁹Omnia hæc consideravi,

et dedi cor meum in cunctis operibus quæ fiunt sub sole.

Interdum dominatur homo homini in malum suum.

¹⁰Vidi impios sepultos,

qui etiam cum adhuc viverent

in loco sancto erant,

et laudabantur in civitate

quasi justorum operum.

Sed et hoc vanitas est.

¹¹Etenim quia non profertur cito contra malos sententia,

absque timore ullo

filii hominum perpetrant mala.

¹²Attamen peccator ex eo quod centies facit malum,

et per patientiam sustentatur;

ego cognovi quod erit bonum timentibus Deum,

qui verentur faciem ejus.

¹³Non sit bonum impio,

nec prolongentur dies ejus,

sed quasi umbra transeant qui non timent faciem Domini.

¹⁴Est et alia vanitas quæ fit super terram:

sunt justi quibus mala proveniunt

quasi opera egerint impiorum:

et sunt impii qui ita securi sunt

quasi justorum facta habeant.

Sed et hoc vanissimum judico.

¹⁵Laudavi igitur lætitiam;

quod non esset homini bonum sub sole,

nisi quod comederet, et biberet, atque gauderet,

et hoc solum secum auferret de labore suo,

in diebus vitæ suæ quos dedit ei Deus sub sole.

¹⁶Et apposui cor meum ut scirem sapientiam,

et intelligerem distentionem quæ versatur in terra.

Est homo qui diebus et noctibus somnum non capit oculis.

¹⁷Et intellexi quod omnium operum Dei

nullam possit homo invenire rationem

eorum quæ fiunt sub sole;

et quanto plus laboraverit ad quærendum,

tanto minus inveniat:

etiam si dixerit sapiens se nosse, non poterit reperire.