Acts 15–16

15¹Et quidam descendentes de Judæa docebant fratres: Quia nisi circumcidamini secundum morem Moysi, non potestis salvari. ²Facta ergo seditione non minima Paulo et Barnabæ adversus illos, statuerunt ut ascenderent Paulus et Barnabas, et quidam alii ex aliis ad Apostolos et presbyteros in Jerusalem super hac quæstione. ³Illi ergo deducti ab ecclesia pertransibant Phœnicen et Samariam, narrantes conversionem gentium: et faciebant gaudium magnum omnibus fratribus. ⁴Cum autem venissent Jerosolymam, suscepti sunt ab ecclesia, et ab Apostolis et senioribus, annuntiantes quanta Deus fecisset cum illis. ⁵Surrexerunt autem quidam de hæresi pharisæorum, qui crediderunt, dicentes quia oportet circumcidi eos, præcipere quoque servare legem Moysi. ⁶Conveneruntque Apostoli et seniores videre de verbo hoc. ⁷Cum autem magna conquisitio fieret, surgens Petrus dixit ad eos: Viri fratres, vos scitis quoniam ab antiquis diebus Deus in nobis elegit, per os meum audire gentes verbum Evangelii et credere. ⁸Et qui novit corda Deus, testimonium perhibuit, dans illis Spiritum Sanctum, sicut et nobis, ⁹et nihil discrevit inter nos et illos, fide purificans corda eorum. ¹⁰Nunc ergo quid tentatis Deum, imponere jugum super cervices discipulorum quod neque patres nostri, neque nos portare potuimus? ¹¹sed per gratiam Domini Jesu Christi credimus salvari, quemadmodum et illi. ¹²Tacuit autem omnis multitudo: et audiebant Barnabam et Paulum narrantes quanta Deus fecisset signa et prodigia in gentibus per eos.

¹³Et postquam tacuerunt, respondit Jacobus, dicens: Viri fratres, audite me. ¹⁴Simon narravit quemadmodum primum Deus visitavit sumere ex gentibus populum nomini suo. ¹⁵Et huic concordant verba prophetarum: sicut scriptum est:

¹⁶Post hæc revertar,

et reædificabo tabernaculum David quod decidit:

et diruta ejus reædificabo,

et erigam illud:

¹⁷ut requirant ceteri hominum Dominum,

et omnes gentes super quas invocatum est nomen meum,

dicit Dominus faciens hæc.

¹⁸Notum a sæculo est Domino opus suum.

¹⁹Propter quod ego judico non inquietari eos qui ex gentibus convertuntur ad Deum, ²⁰sed scribere ad eos ut abstineant se a contaminationibus simulacrorum, et fornicatione, et suffocatis, et sanguine. ²¹Moyses enim a temporibus antiquis habet in singulis civitatibus qui eum prædicent in synagogis, ubi per omne sabbatum legitur.

²²Tunc placuit Apostolis et senioribus cum omni ecclesia eligere viros ex eis, et mittere Antiochiam cum Paulo et Barnaba: Judam, qui cognominabatur Barsabas, et Silam, viros primos in fratribus: ²³scribentes per manus eorum: Apostoli et seniores fratres, his qui sunt Antiochiæ, et Syriæ, et Ciliciæ, fratribus ex gentibus, salutem. ²⁴Quoniam audivimus quia quidam ex nobis exeuntes, turbaverunt vos verbis, evertentes animas vestras, quibus non mandavimus, ²⁵placuit nobis collectis in unum eligere viros, et mittere ad vos cum carissimis nostris Barnaba et Paulo, ²⁶hominibus qui tradiderunt animas suas pro nomine Domini nostri Jesu Christi. ²⁷Misimus ergo Judam et Silam, qui et ipsi vobis verbis referent eadem. ²⁸Visum est enim Spiritui Sancto et nobis nihil ultra imponere vobis oneris quam hæc necessaria: ²⁹ut abstineatis vos ab immolatis simulacrorum, et sanguine, et suffocato, et fornicatione: a quibus custodientes vos, bene agetis. Valete. ³⁰Illi ergo dimissi, descenderunt Antiochiam: et congregata multitudine tradiderunt epistolam. ³¹Quam cum legissent, gavisi sunt super consolatione. ³²Judas autem et Silas, et ipsi cum essent prophetæ, verbo plurimo consolati sunt fratres, et confirmaverunt. ³³Facto autem ibi aliquanto tempore, dimissi sunt cum pace a fratribus ad eos qui miserant illos. ³⁴Visum est autem Silæ ibi remanere: Judas autem solus abiit Jerusalem.

³⁵Paulus autem et Barnabas demorabantur Antiochiæ, docentes et evangelizantes cum aliis pluribus verbum Domini. ³⁶Post aliquot autem dies, dixit ad Barnabam Paulus: Revertentes visitemus fratres per universas civitates in quibus prædicavimus verbum Domini, quomodo se habeant. ³⁷Barnabas autem volebat secum assumere et Joannem, qui cognominabatur Marcus. ³⁸Paulus autem rogabat eum (ut qui discessisset ab eis de Pamphylia, et non isset cum eis in opus) non debere recipi. ³⁹Facta est autem dissensio, ita ut discederent ab invicem, et Barnabas quidem, assumpto Marco, navigaret Cyprum.

⁴⁰Paulus vero, electo Sila, profectus est, traditus gratiæ Dei a fratribus. ⁴¹Perambulabat autem Syriam et Ciliciam, confirmans ecclesias: præcipiens custodire præcepta Apostolorum et seniorum.

16¹Pervenit autem Derben et Lystram. Et ecce discipulus quidam erat ibi nomine Timotheus, filius mulieris Judææ fidelis, patre gentili. ²Huic testimonium bonum reddebant qui in Lystris erant et Iconio fratres. ³Hunc voluit Paulus secum proficisci: et assumens circumcidit eum propter Judæos qui erant in illis locis. Sciebant enim omnes quod pater ejus erat gentilis. ⁴Cum autem pertransirent civitates, tradebant eis custodiri dogmata quæ erant decreta ab Apostolis et senioribus qui erant Jerosolymis. ⁵Et ecclesiæ quidem confirmabantur fide, et abundabant numero quotidie. ⁶Transeuntes autem Phrygiam et Galatiæ regionem, vetati sunt a Spiritu Sancto loqui verbum Dei in Asia. ⁷Cum venissent autem in Mysiam, tentabant ire in Bithyniam: et non permisit eos Spiritus Jesu. ⁸Cum autem pertransissent Mysiam, descenderunt Troadem: ⁹et visio per noctem Paulo ostensa est: vir Macedo quidam erat stans et deprecans eum, et dicens: Transiens in Macedoniam, adjuva nos.

¹⁰Ut autem visum vidit, statim quæsivimus proficisci in Macedoniam, certi facti quod vocasset nos Deus evangelizare eis. ¹¹Navigantes autem a Troade, recto cursu venimus Samothraciam, et sequenti die Neapolim: ¹²et inde Philippos, quæ est prima partis Macedoniæ civitas, colonia. Eramus autem in hac urbe diebus aliquot, conferentes. ¹³Die autem sabbatorum egressi sumus foras portam juxta flumen, ubi videbatur oratio esse: et sedentes loquebamur mulieribus quæ convenerant. ¹⁴Et quædam mulier nomine Lydia, purpuraria civitatis Thyatirenorum, colens Deum, audivit: cujus Dominus aperuit cor intendere his quæ dicebantur a Paulo. ¹⁵Cum autem baptizata esset, et domus ejus, deprecata est, dicens: Si judicastis me fidelem Domino esse, introite in domum meam, et manete. Et coëgit nos. ¹⁶Factum est autem euntibus nobis ad orationem, puellam quamdam habentem spiritum pythonem obviare nobis, quæ quæstum magnum præstabat dominis suis divinando. ¹⁷Hæc subsecuta Paulum et nos, clamabat dicens: Isti homines servi Dei excelsi sunt, qui annuntiant vobis viam salutis. ¹⁸Hoc autem faciebat multis diebus. Dolens autem Paulus, et conversus, spiritui dixit: Præcipio tibi in nomine Jesu Christi exire ab ea. Et exiit eadem hora. ¹⁹Videntes autem domini ejus quia exivit spes quæstus eorum, apprehendentes Paulum et Silam, perduxerunt in forum ad principes: ²⁰et offerentes eos magistratibus, dixerunt: Hi homines conturbant civitatem nostram, cum sint Judæi: ²¹et annuntiant morem quem non licet nobis suscipere neque facere, cum simus Romani.

²²Et cucurrit plebs adversus eos: et magistratus, scissis tunicis eorum, jusserunt eos virgis cædi. ²³Et cum multas plagas eis imposuissent, miserunt eos in carcerem, præcipientes custodi ut diligenter custodiret eos. ²⁴Qui cum tale præceptum accepisset, misit eos in interiorem carcerem, et pedes eorum strinxit ligno. ²⁵Media autem nocte Paulus et Silas orantes, laudabant Deum: et audiebant eos qui in custodia erant. ²⁶Subito vero terræmotus factus est magnus, ita ut moverentur fundamenta carceris. Et statim aperta sunt omnia ostia: et universorum vincula soluta sunt. ²⁷Expergefactus autem custos carceris, et videns januas apertas carceris, evaginato gladio volebat se interficere, æstimans fugisse vinctos. ²⁸Clamavit autem Paulus voce magna, dicens: Nihil tibi mali feceris: universi enim hic sumus. ²⁹Petitoque lumine, introgressus est: et tremefactus procidit Paulo et Silæ ad pedes: ³⁰et producens eos foras, ait: Domini, quid me oportet facere, ut salvus fiam? ³¹At illi dixerunt: Crede in Dominum Jesum, et salvus eris tu, et domus tua. ³²Et locuti sunt ei verbum Domini cum omnibus qui erant in domo ejus. ³³Et tollens eos in illa hora noctis, lavit plagas eorum: et baptizatus est ipse, et omnis domus ejus continuo. ³⁴Cumque perduxisset eos in domum suam, apposuit eis mensam, et lætatus est cum omni domo sua credens Deo.

³⁵Et cum dies factus esset, miserunt magistratus lictores, dicentes: Dimitte homines illos. ³⁶Nuntiavit autem custos carceris verba hæc Paulo: Quia miserunt magistratus ut dimittamini: nunc igitur exeuntes, ite in pace. ³⁷Paulus autem dixit eis: Cæsos nos publice, indemnatos homines Romanos, miserunt in carcerem: et nunc occulte nos ejiciunt? Non ita: sed veniant, ³⁸et ipsi nos ejiciant. Nuntiaverunt autem magistratibus lictores verba hæc. Timueruntque audito quod Romani essent: ³⁹et venientes deprecati sunt eos, et educentes rogabant ut egrederentur de urbe. ⁴⁰Exeuntes autem de carcere, introierunt ad Lydiam: et visis fratribus consolati sunt eos, et profecti sunt.