Luke 6–8

6¹Factum est autem in sabbato secundo, primo, cum transiret per sata, vellebant discipuli ejus spicas, et manducabant confricantes manibus. ²Quidam autem pharisæorum, dicebant illis: Quid facitis quod non licet in sabbatis? ³Et respondens Jesus ad eos, dixit: Nec hoc legistis quod fecit David, cum esurisset ipse, et qui cum illo erant? ⁴quomodo intravit in domum Dei, et panes propositionis sumpsit, et manducavit, et dedit his qui cum ipso erant: quos non licet manducare nisi tantum sacerdotibus? ⁵Et dicebat illis: Quia dominus est Filius hominis etiam sabbati.

⁶Factum est autem in alio sabbato, ut intraret in synagogam, et doceret. Et erat ibi homo, et manus ejus dextra erat arida. ⁷Observabant autem scribæ et pharisæi si in sabbato curaret, ut invenirent unde accusarent eum. ⁸Ipse vero sciebat cogitationes eorum: et ait homini qui habebat manum aridam: Surge, et sta in medium. Et surgens stetit. ⁹Ait autem ad illos Jesus: Interrogo vos si licet sabbatis benefacere, an male: animam salvam facere, an perdere? ¹⁰Et circumspectis omnibus dixit homini: Extende manum tuam. Et extendit: et restituta est manus ejus. ¹¹Ipsi autem repleti sunt insipientia, et colloquebantur ad invicem, quidnam facerent Jesu.

¹²Factum est autem in illis diebus, exiit in montem orare, et erat pernoctans in oratione Dei. ¹³Et cum dies factus esset, vocavit discipulos suos: et elegit duodecim ex ipsis (quos et apostolos nominavit): ¹⁴Simonem, quem cognominavit Petrum, et Andream fratrem ejus, Jacobum, et Joannem, Philippum, et Bartholomæum, ¹⁵Matthæum, et Thomam, Jacobum Alphæi, et Simonem, qui vocatur Zelotes, ¹⁶et Judam Jacobi, et Judam Iscariotem, qui fuit proditor. ¹⁷Et descendens cum illis, stetit in loco campestri, et turba discipulorum ejus, et multitudo copiosa plebis ab omni Judæa, et Jerusalem, et maritima, et Tyri, et Sidonis, ¹⁸qui venerant ut audirent eum, et sanarentur a languoribus suis. Et qui vexabantur a spiritibus immundis, curabantur. ¹⁹Et omnis turba quærebat eum tangere: quia virtus de illo exibat, et sanabat omnes.

²⁰Et ipse elevatis oculis in discipulos suos, dicebat: Beati pauperes, quia vestrum est regnum Dei. ²¹Beati qui nunc esuritis, quia saturabimini. Beati qui nunc fletis, quia ridebitis. ²²Beati eritis cum vos oderint homines, et cum separaverint vos, et exprobraverint, et ejecerint nomen vestrum tamquam malum propter Filium hominis. ²³Gaudete in illa die, et exsultate: ecce enim merces vestra multa est in cælo: secundum hæc enim faciebant prophetis patres eorum. ²⁴Verumtamen væ vobis divitibus, quia habetis consolationem vestram. ²⁵Væ vobis, qui saturati estis: quia esurietis. Væ vobis, qui ridetis nunc: quia lugebitis et flebitis. ²⁶Væ cum benedixerint vobis homines: secundum hæc enim faciebant pseudoprophetis patres eorum.

²⁷Sed vobis dico, qui auditis: diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos. ²⁸Benedicite maledicentibus vobis, et orate pro calumniantibus vos. ²⁹Et qui te percutit in maxillam, præbe et alteram. Et ab eo qui aufert tibi vestimentum, etiam tunicam noli prohibere. ³⁰Omni autem petenti te, tribue: et qui aufert quæ tua sunt, ne repetas. ³¹Et prout vultis ut faciant vobis homines, et vos facite illis similiter. ³²Et si diligitis eos qui vos diligunt, quæ vobis est gratia? nam et peccatores diligentes se diligunt. ³³Et si benefeceritis his qui vobis benefaciunt, quæ vobis est gratia? siquidem et peccatores hoc faciunt. ³⁴Et si mutuum dederitis his a quibus speratis recipere, quæ gratia est vobis? nam et peccatores peccatoribus fœnerantur, ut recipiant æqualia. ³⁵Verumtamen diligite inimicos vestros: benefacite, et mutuum date, nihil inde sperantes: et erit merces vestra multa, et eritis filii Altissimi, quia ipse benignus est super ingratos et malos. ³⁶Estote ergo misericordes sicut et Pater vester misericors est.

³⁷Nolite judicare, et non judicabimini: nolite condemnare, et non condemnabimini. Dimittite, et dimittemini. ³⁸Date, et dabitur vobis: mensuram bonam, et confertam, et coagitatam, et supereffluentem dabunt in sinum vestrum. Eadem quippe mensura, qua mensi fueritis, remetietur vobis. ³⁹Dicebat autem illis et similitudinem: Numquid potest cæcus cæcum ducere? nonne ambo in foveam cadunt? ⁴⁰Non est discipulus super magistrum: perfectus autem omnis erit, si sit sicut magister ejus. ⁴¹Quid autem vides festucam in oculo fratris tui, trabem autem, quæ in oculo tuo est, non consideras? ⁴²aut quomodo potes dicere fratri tuo: Frater, sine ejiciam festucam de oculo tuo: ipse in oculo tuo trabem non videns? Hypocrita, ejice primum trabem de oculo tuo: et tunc perspicies ut educas festucam de oculo fratris tui. ⁴³Non est enim arbor bona, quæ facit fructus malos: neque arbor mala, faciens fructum bonum. ⁴⁴Unaquaeque enim arbor de fructu suo cognoscitur. Neque enim de spinis colligunt ficus: neque de rubo vindemiant uvam. ⁴⁵Bonus homo de bono thesauro cordis sui profert bonum: et malus homo de malo thesauro profert malum. Ex abundantia enim cordis os loquitur. ⁴⁶Quid autem vocatis me Domine, Domine: et non facitis quæ dico?

⁴⁷Omnis qui venit ad me, et audit sermones meos, et facit eos, ostendam vobis cui similis sit: ⁴⁸similis est homini ædificanti domum, qui fodit in altum, et posuit fundamentum super petram: inundatione autem facta, illisum est flumen domui illi, et non potuit eam movere: fundata enim erat super petram. ⁴⁹Qui autem audit, et non facit, similis est homini ædificanti domum suam super terram sine fundamento: in quam illisus est fluvius, et continuo cecidit: et facta est ruina domus illius magna.

7¹Cum autem implesset omnia verba sua in aures plebis, intravit Capharnaum. ²Centurionis autem cujusdam servus male habens, erat moriturus: qui illi erat pretiosus. ³Et cum audisset de Jesu, misit ad eum seniores Judæorum, rogans eum ut veniret et salvaret servum ejus. ⁴At illi cum venissent ad Jesum, rogabant eum sollicite, dicentes ei: Quia dignus est ut hoc illi præstes: ⁵diligit enim gentem nostram, et synagogam ipse ædificavit nobis. ⁶Jesus autem ibat cum illis. Et cum jam non longe esset a domo, misit ad eum centurio amicos, dicens: Domine, noli vexari: non enim sum dignus ut sub tectum meum intres: ⁷propter quod et meipsum non sum dignum arbitratus ut venirem ad te: sed dic verbo, et sanabitur puer meus. ⁸Nam et ego homo sum sub potestate constitutus, habens sub me milites: et dico huic, Vade, et vadit: et alii, Veni, et venit: et servo meo, Fac hoc, et facit. ⁹Quo audito Jesus miratus est: et conversus sequentibus se turbis, dixit: Amen dico vobis, nec in Israël tantam fidem inveni. ¹⁰Et reversi, qui missi fuerant, domum, invenerunt servum, qui languerat, sanum.

¹¹Et factum est: deinceps ibat in civitatem quæ vocatur Naim: et ibant cum eo discipuli ejus et turba copiosa. ¹²Cum autem appropinquaret portæ civitatis, ecce defunctus efferebatur filius unicus matris suæ: et hæc vidua erat: et turba civitatis multa cum illa. ¹³Quam cum vidisset Dominus, misericordia motus super eam, dixit illi: Noli flere. ¹⁴Et accessit, et tetigit loculum. (Hi autem qui portabant, steterunt.) Et ait: Adolescens, tibi dico, surge. ¹⁵Et resedit qui erat mortuus, et cœpit loqui. Et dedit illum matri suæ. ¹⁶Accepit autem omnes timor: et magnificabant Deum, dicentes: Quia propheta magnus surrexit in nobis: et quia Deus visitavit plebem suam. ¹⁷Et exiit hic sermo in universam Judæam de eo, et in omnem circa regionem.

¹⁸Et nuntiaverunt Joanni discipuli ejus de omnibus his. ¹⁹Et convocavit duos de discipulis suis Joannes, et misit ad Jesum, dicens: Tu es qui venturus es, an alium exspectamus? ²⁰Cum autem venissent ad eum viri, dixerunt: Joannes Baptista misit nos ad te dicens: Tu es qui venturus es, an alium exspectamus? ²¹(In ipsa autem hora multos curavit a languoribus, et plagis, et spiritibus malis, et cæcis multis donavit visum.) ²²Et respondens, dixit illis: Euntes renuntiate Joanni quæ audistis et vidistis: quia cæci vident, claudi ambulant, leprosi mundantur, surdi audiunt, mortui resurgunt, pauperes evangelizantur: ²³et beatus est quicumque non fuerit scandalizatus in me.

²⁴Et cum discessissent nuntii Joannis, cœpit de Joanne dicere ad turbas: Quid existis in desertum videre? arundinem vento agitatam? ²⁵Sed quid existis videre? hominem mollibus vestibus indutum? Ecce qui in veste pretiosa sunt et deliciis, in domibus regum sunt. ²⁶Sed quid existis videre? prophetam? Utique dico vobis, et plus quam prophetam: ²⁷hic est, de quo scriptum est: Ecce mitto angelum meum ante faciem tuam, qui præparabit viam tuam ante te. ²⁸Dico enim vobis: major inter natos mulierum propheta Joanne Baptista nemo est: qui autem minor est in regno Dei, major est illo.

²⁹Et omnis populus audiens et publicani, justificaverunt Deum, baptizati baptismo Joannis. ³⁰Pharisæi autem et legisperiti consilium Dei spreverunt in semetipsos, non baptizati ab eo. ³¹Ait autem Dominus: Cui ergo similes dicam homines generationis hujus? et cui similes sunt? ³²Similes sunt pueris sedentibus in foro, et loquentibus ad invicem, et dicentibus: Cantavimus vobis tibiis, et non saltastis: lamentavimus, et non plorastis. ³³Venit enim Joannes Baptista, neque manducans panem, neque bibens vinum, et dicitis: Dæmonium habet. ³⁴Venit Filius hominis manducans, et bibens, et dicitis: Ecce homo devorator, et bibens vinum, amicus publicanorum et peccatorum. ³⁵Et justificata est sapientia ab omnibus filiis suis.

³⁶Rogabat autem illum quidam de pharisæis ut manducaret cum illo. Et ingressus domum pharisæi discubuit. ³⁷Et ecce mulier, quæ erat in civitate peccatrix, ut cognovit quod accubuisset in domo pharisæi, attulit alabastrum unguenti: ³⁸et stans retro secus pedes ejus, lacrimis cœpit rigare pedes ejus, et capillis capitis sui tergebat, et osculabatur pedes ejus, et unguento ungebat. ³⁹Videns autem pharisæus, qui vocaverat eum, ait intra se dicens: Hic si esset propheta, sciret utique quæ et qualis est mulier, quæ tangit eum: quia peccatrix est. ⁴⁰Et…