3. De adventu Domini, 6:36–9:26

36 Et factum est in octava nocte, et cor meum turbabatur iterato in me, et cœpi loqui coram Altissimo. 37 Inflammabatur enim spiritus meus valde, et anima mea anxiabatur. 38 et dixi, O Domine, loquens locutus es ab initio creaturæ in primo die dicens, Fiat cælum et terra: et tuum verbum opus perfectum. 39 Et erat tunc spiritus, et tenebræ circumferebantur, et silentium, sonus vocis hominis nondum erat abs te. 40 Tunc dixisti de thesauris tuis proferri lumen luminosum, quo appareret opus tuum. 41 Et die secundo creasti spiritum firmamenti, et imperasti ei ut divideret et divisionem faceret inter aquas, ut pars quædam sursum recederet, pars vero deorsum maneret. 42 Et tertia die imperasti aquis congregari in septima parte terræ: sex vero partes siccasti et conservasti, ut ex his sint coram te ministrantia seminata a Deo, et culta. 43 Verbum enim tuum processit, et opus statim fiebat. 44 Processit enim subito fructus multitudinis immensus, et concupiscentiæ gustus multiformes, et flores colore immutabili, et odores odoramenti investigabilis, et die tertia hæc facta sunt. 45 Quarta autem die imperasti fieri solis splendorem, lunæ lumen, stellarum dispositionem: 46 et imperasti eis, ut deservirent futuro plasmato homini. 47 Quinto autem die dixisti septimæ parti, ubi erat aqua congregata, ut procrearet animalia, et volatilia, et pisces: et ita fiebat. 48 aqua muta, et sine anima quæ Dei nutu iubebantur, animalia faciebat, ut ex hoc mirabilia tua nationes enarrent. 49 Et tunc conservasti duas animas: nomen uni vocasti Henoch, et nomen secundæ vocasti Leviathan, 50 et separasti ea ab alterutro. Non enim poterat septima pars, ubi erat aqua congregata, capere ea. 51 Et dedisti Henoch unam partem, quæ siccata est tertio die, ut habitet in ea ubi sunt montes mille. 52 Leviathan autem dedisti septimam partem humidam, et servasti eam, ut fiat in devorationem quibus vis, et quando vis. 53 Sexto autem die imperasti terræ, ut crearet coram te iumenta, et bestias, et reptilia: 54 et super his Adam, quem constituisti ducem super omnibus factis quæ fecisti, et ex eo educimur nos omnes, quemque elegisti populum. 55 Hæc autem omnia dixi coram te Domine, quia propter nos creasti sæculum. 56 Residuas autem gentes ab Adam natas dixisti eas nil esse, et quoniam salivæ assimilatæ sunt, et quasi stillicidium de vase similasti abundantiam eorum. 57 Et nunc Domine, ecce, istæ gentes quæ in nihilum deputatæ sunt, cœperunt dominari nostri, et devorare: 58 nos autem populus tuus quem vocasti primogenitum unigenitum æmulatorem tuum, traditi sumus in manibus eorum: 59 et si propter nos creatum est sæculum, quare non hereditatem possidemus cum sæculo? Usquequo hæc?

7 1 Et factum est, cum finissem loqui verba hæc, missus est ad me angelus qui missus fuerat ad me primis noctibus, 2 et dixit ad me, Surge Esdra, et audi sermones quos veni loqui ad te. 3 Et dixi, Loquere Deus meus. Et dixit ad me, Mare positum est in spatioso loco, ut esset altum et immensum: 4 erit autem ei introitus in angusto loco positus, ut esset similis fluminibus. 5 Quis enim volens voluerit ingredi mare, et videre eum, vel dominari eius: si non transierit angustum, in latitudinem quomodo venire poterit? 6 Item aliud, Civitas est ædificata, et posita in loco campestri: est autem plena omnium bonorum. 7 introitus eius angustus et in præcipiti positus, ut esset a dextris quidem ignis, a sinistris aqua alta: 8 semita autem est una sola inter eos posita, hoc est, inter ignem et aquam, ut non capiat semita, nisi solummodo vestigium hominis. 9 Si autem dabitur civitas homini in hereditatem, si numquam antepositum periculum pertransierit, quomodo accipiet hereditatem suam? 10 Et dixi, Sic Domine. Et dixit ad me, Sic est: et Israel pars. 11 Propter eos enim feci sæculum, et quando transgressus est Adam constitutiones meas, iudicatum est quod factum est. 12 Et facti sunt introitus huius sæculi angusti, et dolentes, et laboriosi: pauci autem et mali, et periculorum pleni: et labore magnopere fulti. 13 nam maioris sæculi introitus spatiosi et securi, et facientes immortalitatis fructum. 14 Si ergo ingredientes non fuerunt ingressi qui vivunt, angusta et vana hæc: non poterunt recipere quæ sunt reposita. 15 Nunc ergo quare tu conturbaris, cum sis corruptibilis? et quid moveris tu, cum sis mortalis? 16 Et quare non accepisti in corde tuo quod est futurum, sed quod in præsenti? 17 Respondi et dixi, Dominator Domine, ecce disposuisti lege tua, quoniam iusti hereditabunt hæc, impii autem peribunt. 18 Iusti autem ferent angusta, sperantes spatiosa. qui enim impie gesserunt, at angusta passi sunt, et spatiosa non videbunt. 19 Et dixit ad me, Non est iudex super Deum, neque intelligens super Altissimum. 20 Pereunt enim multi præsentes, quia negligitur quæ anteposita est Dei lex. 21 Mandans enim mandavit Deus venientibus, quando venerunt, quid facientes viverent, et quid observantes non punirentur. 22 Hi autem non sunt persuasi, et contradixerunt ei, et constituerunt sibi cogitamen vanitatis, 23 et proposuerunt sibi circumventiones delictorum, et super-dixerunt Altissimo non esse, et vias eius non cognoverunt, 24 et legem eius spreverunt, et sponsiones eius abnegaverunt, et in legitimis eius fidem non habuerunt, et opera eius non perfecerunt. 25 propter hoc Esdra vacua vacuis, et plena plenis.

26 Ecce tempus veniet, et erit quando venient signa quæ prædixi tibi, et apparebit sponsa, et apparescens ostendetur quæ nunc subducitur terra: 27 et omnis qui liberatus est de prædictis malis, ipse videbit mirabilia mea. 28 Revelabitur enim filius meus IESUS cum bis qui cum eo sunt, et iucundabuntur qui relicti sunt in annis quadringentis. 29 Et erit post annos hos, et morietur filius meus CHRISTUS, et omnes qui spiramentum habent homines: 30 et convertetur sæculum in antiquum silentium diebus septem, sicut in prioribus iudiciis, ita ut nemo derelinquatur. 31 Et erit post dies septem, et excitabitur quod nondum vigilat sæculum, et morietur corruptum: 32 et terra reddet quæ in ea dormiunt, et pulvis qui in eo silentio habitant, et promptuaria reddent quæ eis commendatæ sunt animæ. 33 Et revelabitur Altissimus super sedem iudicii, et pertransibunt miseriæ, et longanimitas congregabitur. 34 Iudicium autem solum remanebit, veritas stabit, et fides convalescet, 35 et opus subsequetur, et merces ostendetur, et iustitiæ vigilabunt, et iniustitiæ non dominabuntur.

36 Et dixi, Primus Abraham propter Sodomitas oravit, et Moyses pro patribus qui in deserto peccaverunt, 37 et qui post eum pro Israel in diebus Achaz, et Samuelis, 38 et David pro confractione, et Salomon pro eis qui venerunt in sanctificationem. 39 Et Elias pro his qui pluviam acceperunt, et pro mortuo ut viveret, 40 et Ezechias pro populo in diebus Sennacherib, et multi pro multis. 41 Si ergo modo quando corruptibile increvit, et iniustitia multiplicata est, et oraverunt iusti pro impiis: quare et nunc sic non erit? 42 Et respondit ad me, et dixit, Præsens sæculum non est finis, gloria in eo frequens manet: propter hoc oraverunt pro invalidis. 43 Dies enim iudicii erit finis temporis huius, et initium temporis futuræ immortalitatis, in quo transivit corruptela: 44 soluta est intemperantia, abscissa est incredulitas: crevit autem iustitia, orta est veritas. 45 tunc enim nemo poterit salvare eum qui periit, neque demergere qui vicit. Et respondi, 46 et dixi, Hic est sermo meus primus et novissimus, quoniam melius erat non dare terram Adam, vel cum iam dedisset, coercere eum ut non peccaret. 47 Quid enim prodest hominibus in præsenti vivere in tristitia, et mortuos sperare punitionem? 48 O tu quid fecisti Adam? Si enim tu peccasti, non est factus solius tuus casus, sed et noster qui ex te advenimus. 49 Quid enim prodest nobis, si promissum est nobis immortale tempus: nos autem mortalia opera egimus? 50 Et quoniam prædicta est nobis perennis spes, nos vero pessimi vani facti sumus. 51 Et quoniam reposita sunt nobis habitacula sanitatis et securitatis: nos vero male conversati sumus. 52 Et quoniam reposita est gloria Altissimi protegere eos qui tarde conversati sunt: nos autem pessimis viis ambulavimus. 53 Et quoniam ostendetur paradisus, cuius fructus incorruptus perseverat, in quo est securitas et medela: 54 nos vero non ingrediemur. in ingratis enim locis conversati sumus. 55 Et quoniam super stellas fulgebunt facies eorum qui abstinentiam habuerunt: nostræ autem facies super tenebras nigræ. 56 non enim cogitavimus viventes quando iniquitatem faciebamus, quod incipiemus post mortem pati. 57 Et respondit, et dixit, Hoc est cogitamentum certaminis quod certabit qui super terram natus est homo, 58 ut si victus fuerit, patiatur quod dixisti:si autem vicerit, recipiet quod dico: 59 quoniam hæc est vita quam Moyses dixit cum viveret, ad populum, dicens, Elige tibi vitam, ut vivas. 60 Non crediderunt autem ei, sed nec post eum prophetis: sed nec mihi qui locutus sum ad eos, 61 quoniam non esset tristitia in perditionem eorum. sicut futurum est gaudium super eos, quibus persuasa est salus. 62 Et respondi, et dixi, Scio Domine, quoniam vocatus est Altissimus misericors in eo, quod misereatur his qui nondum in sæculo advenerunt, 63 et quod miseretur illis qui conversionem faciunt in lege eius: 64 et longanimis est, quoniam longanimitatem præstat his qui peccaverunt quasi suis operibus: 65 et munificus est, quoniam quidem donare vult pro exigentiis: 66 et multæ misericordiæ, quoniam multiplicat magis misericordias his qui præsentes sunt, et qui præterierunt, et qui futuri sunt. 67 Si enim non multiplicaverit misericordias suas: non vivificabitur sæculum cum his qui inhereditabunt in eo. 68 Et donat: quoniam si non donaverit de bonitate sua, ut alleventur hi qui iuiquitatem fecerunt, de suis iniquitatibus non poterit decies millesima pars vivificari hominum. 69 Et iudex si non ignoverit his qui curati sunt verbo eius, et deleverit multitudinem contentionum: non fortassis derelinquerentur in innumerabili multitudine, nisi pauci valde.

8 1 Et respondit ad me, et dixit: Hoc sæculum fecit Altissimus propter multos, futurum autem propter paucos. 2 Dicam autem coram te similitudinem Esdra. Quomodo autem interrogabis terram, et dicet tibi, quoniam dabit terram multam magis unde fiat fictile, parvum autem pulverem unde aurum fit: sic et actus præsentis sæculi. 3 Multi quidem creati sunt, pauci autem salvabuntur. 4 Et respondi, et dixi: Absorbe ergo anima sensum, et devora quod sapit. 5 convenisti enim obaudire, et prophetare volens. Nec enim tibi datum est spatium, nisi solummodo vivere. 6 O Domine, si non permittes servo tuo, ut oremus coram te, et des nobis semen cordi, et sensui culturam, unde fructus fiat, unde vivere possit omnis corruptus, qui portabit locum hominis? 7 Solus enim es, et una plasmatio nos sumus manuum tuarum, sicut locutus es: 8 et quomodo nunc in matrice plasmatum est corpus, et præstas membra: conservatur in igne et aqua tua creatio: et novem mensibus patitur tua plasmatio tuam creaturam quæ in ea creata est: 9 ipsum autem quod servat, et quod servatur, utraque servabuntur: servataque quandoque iterum reddit matrix, quæ in ea creverunt. 10 Imperasti enim ex ipsis membris, hoc est mamillis præbere lac fructui mamillarum, 11 ut nutriatur id quod plasmatum est usque in tempus aliquod, et postea disponas eum tuæ misericordiæ. 12 Enutristi eum tua iustitia, et erudisti eum in lege tua, et corripuisti eum tuo intellectu: 13 et mortificabis eum, ut tuam creaturam: et vivificabis eum, ut opus tuum. 14 Si ergo perdideris eum qui tantis laboribus plasmatus est: tuo iussu facile est ordinari, ut et id quod fiebat servaretur. 15 Et nunc Domine dicam, de omni homine tu magis scis: de populo autem tuo, ob quem doleo: 16 Et de hereditate tua, propter quam lugeo: et propter Israel, propter quem tristis sum: et de Iacob, propter quem doleo: 17 ideo incipiam orare coram te pro me, et pro eis: quoniam video lapsus nostros qui inhabitamus terram. 18 Sed audivi celeritatem iudicis qui futurus est. 19 Ideo audi vocem meam et intellige sermonem meum, et loquar coram te.

20 Initium verborum Esdræ priusquam assumeretur: et dixi, Domine, qui inhabitas sæculum, cuius oculi elevati in superna et aere: 21 et cuius thronus inæstimabilis, et gloria incomprehensibilis: cui astat exercitus angelorum cum tremore, 22 quorum servatio in vento et igni convertitur: cuius verbum verum, et dicta perseverantia: 23 cuius iussio fortis, et dispositio terribilis: cuius aspectus arefacit abyssos, et indignatio tabescere facit montes, et veritas testificatur: 24 exaudi orationem servi tui, et auribus percipe precationem figmenti tui. 25 Dum enim vivo, loquar: et dum sapio, respondebo: 26 nec respicias populi tui delicta, sed qui tibi in veritate serviunt. 27 Nec intendas impia gentium studia, sed qui tua testimonia cum doloribus custodierunt. 28 Nec cogites qui in conspectu tuo false conversati sunt, sed memorare qui ex voluntate tua timorem cognoverunt. 29 Neque volueris perdere, qui pecudum mores habuerunt: sed respicias eos qui legem tuam splendide docuerunt. 30 Nec indigneris eis qui bestiis peiores iudicati sunt: sed diligas eos qui semper in tua iustitia confidunt, et gloria. 31 Quoniam nos et patres nostri talibus morbis languemus: tu autem propter nos peccatores misericors vocaberis. 32 Si enim desideraveris ut nostri miserearis, tunc misericors vocaberis, nobis autem non habentibus opera iustitiæ. 33 Iusti enim, quibus sunt opera multa reposita, ex propriis operibus recipient mercedem. 34 Quid est enim homo, ut ei indigneris: aut genus corruptibile, ut ita amarus sis de ipso? 35 In veritate enim nemo de genitis est qui non impie gessit, et de confitentibus qui non deliquit. 36 In hoc enim annuntiabitur iustitia tua, et bonitas tua Domine, cum misertus fueris eis qui non habent substantiam bonorum operum. 37 Et respondit ad me, et dixit: Recte locutus es aliqua: et iuxta sermones tuos, sic et fiet. 38 quoniam non vere cogitabo super plasma eorum qui peccaverunt ante mortem, ante iudicium, ante perditionem: 39 sed iucundabor super iustorum figmentum, et memorabor peregrinationis quoque, et salvationis et mercedis receptionis. 40 Quomodo ergo locutus sum, sic et est. 41 Sicut enim agricola serit super terram semina multa, et plantationes multitudinis plantat, sed non in tempore omnia quæ seminata sunt, salvantur, sed nec omnia quæ plantata sunt, radicabunt: sic et qui in sæculo seminati sunt, non omnes salvabuntur. 42 Et respondi, et dixi: Si inveni gratiam, loquar. 43 Quomodo semen agricolæ si non ascenderit aut non acceperit pluviam tuam in tempore, aut si corruptum fuerit multitudine pluviæ, 44 sic perit: et similiter homo qui manibus tuis plasmatus est, et tu ei imago nominatus: quoniam similatus es ei, propter quem omnia plasmasti, et similasti semini agricolæ. 45 Non irascaris super nos, sed parce populo tuo, et miserere hereditati tuæ. Tu autem creaturæ tuæ misereris. 46 Et respondit ad me, et dixit: Quæ sunt præsentia præsentibus, et quæ futura futuris? 47 Multum enim tibi restat, ut possis diligere meam creaturam super me: tibi autem frequenter et ipsi proximavi, iniustis autem numquam. 48 Sed et in hoc mirabilis es coram Altissimo, 49 quoniam humiliasti te sicut decet te. et non iudicasti te, ut inter iustos plurimum glorificeris. 50 Propter quod miseriæ multæ, et miserabiles efficientur eis qui habitant sæculum in novissimis: quia in multa superbia ambulaverunt. 51 Tu autem pro te intellige, et de similibus tuis inquire gloriam. 52 Vobis enim apertus est paradisus, plantata est arbor vitæ, præparatum est futurum tempus, præparata est abundantia, ædificata est civitas, probata est requies, perfecta est bonitas et perfecta sapientia. 53 Radix mali signata est a vobis: infirmitas, et tinea a vobis absconsa est: et in infernum fugit corruptio in oblivione. 54 Transierunt dolores, et ostensus est in fine thesaurus immortalitatis. 55 Noli ergo adiicere inquirendo de multitudine eorum qui pereunt. 56 Nam et ipsi accipientes libertatem, spreverunt Altissimum, et legem eius contempserunt, et vias eius dereliquerunt. 57 Adhuc autem iustos eius conculcaverunt, 58 et dixerunt in corde suo non esse Deum: et quidem scientes quoniam moriuntur. 59 Sicut enim vos suscipient quæ prædicta sunt: sic eos sitis, et cruciatus, quæ præparata sunt, non enim voluit hominem disperdi. 60 Sed et ipsi qui creati sunt, coinquinaverunt nomen eius qui fecit eos: et ingrati fuerunt ei qui præparavit eis vitam. 61 Quapropter iudicium meum modo appropinquat. 62 Quæ non omnibus demonstravi, nisi tibi, et tibi similibus paucis. Et respondi, et dixi:

63 Ecce nunc Domine demonstrasti mihi multitudinem signorum, quæ incipies facere in novissimis: sed non demonstrasti mihi quo tempore. 9 1 Et respondit ad me, et dixit, Metiens metire tempus in semetipso: et erit cum videris, quando transierit pars quædam signorum quæ prædicta sunt, 2 tunc intelliges quoniam ipsum est tempus in quo incipiet Altissimus visitare sæculum quod ab eo factum est. 3 Et quando videbitur in sæculo motio locorum, et populorum turbatio, 4 tunc intelliges quoniam de his erat Altissimus locutus a diebus qui fuerunt ante te ab initio. 5 Sicut enim omne quod factum est in sæculo initium habet, pariter et consummationem, et consummatio est manifesta: 6 sic et Altissimi tempora initia habent manifesta in prodigiis et virtutibus, et consummationes in actu et in signis.

7 Et erit, omnis qui salvus factus fuerit, et qui poterit effugere per opera sua et per fidem in qua credidistis, 8 relinquetur de prædictis periculis, et videbit salutare meum in terra mea, et in finibus meis, quoniam sanctificavi me a sæculo. 9 Et tunc miserebuntur qui nunc abusi sunt vias meas: et in tormentis commorabuntur hi qui eas proiecerunt in contemptu. 10 Qui enim non cognoverunt me, viventes beneficia consecuti: 11 et qui fastidierunt legem meam, cum adhuc erant habentes libertatem, 12 et cum adhuc esset eis apertus pænitentiæ locus, non intellexerunt, sed spreverunt: hos oportet post mortem in cruciamento cognoscere. 13 Tu ergo noli adhuc curiosus esse, quomodo impii cruciabuntur: sed inquire quomodo iusti salvabuntur, et quorum sæculum, et propter quos sæculum, et quando. 14 Et respondi, et dixi, 15 Olim locutus sum, et nunc dico, et postea dicam: quoniam plures sunt qui pereunt, quam qui salvabuntur: 16 sicut multiplicatur fluctus super guttam. Et respondit ad me, et dixit, 17 Qualis ager, talia et semina: et quales flores, tales et tincturæ: et qualis operator, talis et creatio: et qualis agricola, talis cultura: quoniam tempus erat sæculi. 18 Et nunc cum essem parans eis his qui nunc sunt; antequam fieret sæculum, in quo habitarent: et nemo mihi contradixit. 19 tunc enim quisque, et nunc creatur in mundo hoc parato, et messe indeficienti, et lege investigabili corrupti sunt mores eorum. 20 Et consideravi sæculum, et ecce erat periculum propter cogitationes quæ in eo advenerunt. 21 Et vidi, et peperci ei valde: et servavi mihi acinum de botro, et plantationem de tribu multa. 22 Pereat ergo multitudo quæ sine causa nata est, et servetur acinus meus, et plantatio mea: quia cum multo labore perfeci.

23 Tu autem si adhuc intromittas septem dies alios, sed non ieiunabis in eis: 24 Ibis in campum florum, ubi domus non est ædificata: et manducabis solummodo de floribus campi, et carnem non gustabis, et vinum non bibes, sed solummodo flores: 25 deprecare Altissimum sine intermissione, et veniam, et loquar tecum. 26 Et profectus sum, sicut dixit mihi in campum, qui vocatur Ardath, et sedi ibi in floribus. Et de herbis agri manducavi, et facta est esca earum mihi in saturitatem.