Exodus 20–23

20¹Locutusque est Dominus cunctos sermones hos: ²Ego sum Dominus Deus tuus, qui eduxi te de terra Ægypti, de domo servitutis. ³Non habebis deos alienos coram me. ⁴Non facies tibi sculptile, neque omnem similitudinem quæ est in cælo desuper, et quæ in terra deorsum, nec eorum quæ sunt in aquis sub terra. ⁵Non adorabis ea, neque coles: ego sum Dominus Deus tuus fortis, zelotes, visitans iniquitatem patrum in filios, in tertiam et quartam generationem eorum qui oderunt me: ⁶et faciens misericordiam in millia his qui diligunt me, et custodiunt præcepta mea. ⁷Non assumes nomen Domini Dei tui in vanum: nec enim habebit insontem Dominus eum qui assumpserit nomen Domini Dei sui frustra. ⁸Memento ut diem sabbati sanctifices. ⁹Sex diebus operaberis, et facies omnia opera tua. ¹⁰Septimo autem die sabbatum Domini Dei tui est: non facies omne opus in eo, tu, et filius tuus et filia tua, servus tuus et ancilla tua, jumentum tuum, et advena qui est intra portas tuas. ¹¹Sex enim diebus fecit Dominus cælum et terram, et mare, et omnia quæ in eis sunt, et requievit in die septimo: idcirco benedixit Dominus diei sabbati, et sanctificavit eum. ¹²Honora patrem tuum et matrem tuam, ut sis longævus super terram, quam Dominus Deus tuus dabit tibi. ¹³Non occides. ¹⁴Non mœchaberis. ¹⁵Non furtum facies. ¹⁶Non loqueris contra proximum tuum falsum testimonium. ¹⁷Non concupisces domum proximi tui, nec desiderabis uxorem ejus, non servum, non ancillam, non bovem, non asinum, nec omnia quæ illius sunt.

¹⁸Cunctus autem populus videbat voces et lampades, et sonitum buccinæ, montemque fumantem: et perterriti ac pavore concussi, steterunt procul, ¹⁹dicentes Moysi: Loquere tu nobis, et audiemus: non loquatur nobis Dominus, ne forte moriamur. ²⁰Et ait Moyses ad populum: Nolite timere: ut enim probaret vos venit Deus, et ut terror illius esset in vobis, et non peccaretis. ²¹Stetitque populus de longe. Moyses autem accessit ad caliginem in qua erat Deus.

²²Dixit præterea Dominus ad Moysen: Hæc dices filiis Israël: Vos vidistis quod de cælo locutus sim vobis. ²³Non facietis deos argenteos, nec deos aureos facietis vobis. ²⁴Altare de terra facietis mihi, et offeretis super eo holocausta et pacifica vestra, oves vestras et boves in omni loco in quo memoria fuerit nominis mei: veniam ad te, et benedicam tibi. ²⁵Quod si altare lapideum feceris mihi, non ædificabis illud de sectis lapidibus: si enim levaveris cultrum super eo, polluetur. ²⁶Non ascendes per gradus ad altare meum, ne reveletur turpitudo tua.

21¹Hæc sunt judicia quæ propones eis. ²Si emeris servum hebræum, sex annis serviet tibi: in septimo egredietur liber gratis. ³Cum quali veste intraverit, cum tali exeat: si habens uxorem, et uxor egredietur simul. ⁴Sin autem dominus dederit illi uxorem, et pepererit filios et filias: mulier et liberi ejus erunt domini sui, ipse vero exibit cum vestitu suo. ⁵Quod si dixerit servus: Diligo dominum meum et uxorem ac liberos; non egrediar liber: ⁶offeret eum dominus diis, et applicabitur ad ostium et postes, perforabitque aurem ejus subula: et erit ei servus in sæculum. ⁷Si quis vendiderit filiam suam in famulam, non egredietur sicut ancillæ exire consueverunt. ⁸Si displicuerit oculis domini sui cui tradita fuerat, dimittet eam: populo autem alieno vendendi non habebit potestatem, si spreverit eam. ⁹Sin autem filio suo desponderit eam, juxta morem filiarum faciet illi. ¹⁰Quod si alteram ei acceperit, providebit puellæ nuptias, et vestimenta, et pretium pudicitiæ non negabit. ¹¹Si tria ista non fecerit, egredietur gratis absque pecunia.

¹²Qui percusserit hominem volens occidere, morte moriatur. ¹³Qui autem non est insidiatus, sed Deus illum tradidit in manus ejus, constituam tibi locum in quem fugere debeat. ¹⁴Si quis per industriam occiderit proximum suum, et per insidias: ab altari meo evelles eum, ut moriatur. ¹⁵Qui percusserit patrem suum aut matrem, morte moriatur. ¹⁶Qui furatus fuerit hominem, et vendiderit eum, convictus noxæ, morte moriatur. ¹⁷Qui maledixerit patri suo, vel matri, morte moriatur.

¹⁸Si rixati fuerint viri, et percusserit alter proximum suum lapide vel pugno, et ille mortuus non fuerit, sed jacuerit in lectulo: ¹⁹si surrexerit, et ambulaverit foris super baculum suum, innocens erit qui percusserit, ita tamen ut operas ejus et impensas in medicos restituat. ²⁰Qui percusserit servum suum, vel ancillam virga, et mortui fuerint in manibus ejus, criminis reus erit. ²¹Sin autem uno die vel duobus supervixerit, non subjacebit pœnæ, quia pecunia illius est. ²²Si rixati fuerint viri, et percusserit quis mulierem prægnantem, et abortivum quidem fecerit, sed ipsa vixerit: subjacebit damno quantum maritus mulieris expetierit, et arbitri judicaverint. ²³Sin autem mors ejus fuerit subsecuta, reddet animam pro anima, ²⁴oculum pro oculo, dentem pro dente, manum pro manu, pedem pro pede, ²⁵adustionem pro adustione, vulnus pro vulnere, livorem pro livore. ²⁶Si percusserit quispiam oculum servi sui aut ancillæ, et luscos eos fecerit, dimittet eos liberos pro oculo quem eruit. ²⁷Dentem quoque si excusserit servo vel ancillæ suæ, similiter dimittet eos liberos.

²⁸Si bos cornu percusserit virum aut mulierem, et mortui fuerint, lapidibus obruetur: et non comedentur carnes ejus, dominus quoque bovis innocens erit. ²⁹Quod si bos cornupeta fuerit ab heri et nudiustertius, et contestati sunt dominum ejus, nec recluserit eum, occideritque virum aut mulierem: et bos lapidibus obruetur, et dominum ejus occident. ³⁰Quod si pretium fuerit ei impositum, dabit pro anima sua quidquid fuerit postulatus. ³¹Filium quoque et filiam si cornu percusserit, simili sententiæ subjacebit. ³²Si servum ancillamque invaserit, triginta siclos argenti domino dabit, bos vero lapidibus opprimetur. ³³Si quis aperuerit cisternam, et foderit, et non operuerit eam, cecideritque bos aut asinus in eam, ³⁴reddet dominus cisternæ pretium jumentorum: quod autem mortuum est, ipsius erit. ³⁵Si bos alienus bovem alterius vulneraverit, et ille mortuus fuerit: vendent bovem vivum, et divident pretium, cadaver autem mortui inter se dispertient. ³⁶Sin autem sciebat quod bos cornupeta esset ab heri et nudiustertius, et non custodivit eum dominus suus: reddet bovem pro bove, et cadaver integrum accipiet.

22¹Si quis furatus fuerit bovem aut ovem, et occiderit vel vendiderit: quinque boves pro uno bove restituet, et quatuor oves pro una ove. ²Si effringens fur domum sive suffodiens fuerit inventus, et accepto vulnere mortuus fuerit, percussor non erit reus sanguinis. ³Quod si orto sole hoc fecerit, homicidium perpetravit, et ipse morietur. Si non habuerit quod pro furto reddat, ipse venundabitur. ⁴Si inventum fuerit apud eum quod furatus est, vivens: sive bos, sive asinus, sive ovis, duplum restituet.

⁵Si læserit quispiam agrum vel vineam, et dimiserit jumentum suum ut depascatur aliena: quidquid optimum habuerit in agro suo, vel in vinea, pro damni æstimatione restituet. ⁶Si egressus ignis invenerit spinas, et comprehenderit acervos frugum, sive stantes segetes in agris, reddet damnum qui ignem succenderit. ⁷Si quis commendaverit amico pecuniam aut vas in custodiam, et ab eo, qui susceperat, furto ablata fuerint: si invenitur fur, duplum reddet: ⁸si latet fur, dominus domus applicabitur ad deos, et jurabit quod non extenderit manum in rem proximi sui, ⁹ad perpetrandam fraudem, tam in bove quam in asino, et ove ac vestimento, et quidquid damnum inferre potest: ad deos utriusque causa perveniet, et si illi judicaverint, duplum restituet proximo suo. ¹⁰Si quis commendaverit proximo suo asinum, bovem, ovem, et omne jumentum ad custodiam, et mortuum fuerit, aut debilitatum, vel captum ab hostibus, nullusque hoc viderit: ¹¹jusjurandum erit in medio, quod non extenderit manum ad rem proximi sui: suscipietque dominus juramentum, et ille reddere non cogetur. ¹²Quod si furto ablatum fuerit, restituet damnum domino; ¹³si comestum a bestia, deferat ad eum quod occisum est, et non restituet. ¹⁴Qui a proximo suo quidquam horum mutuo postulaverit, et debilitatum aut mortuum fuerit domino non præsente, reddere compelletur. ¹⁵Quod si impræsentiarum dominus fuerit, non restituet, maxime si conductum venerat pro mercede operis sui.

¹⁶Si seduxerit quis virginem necdum desponsatam, dormieritque cum ea: dotabit eam, et habebit eam uxorem. ¹⁷Si pater virginis dare noluerit, reddet pecuniam juxta modum dotis, quam virgines accipere consueverunt. ¹⁸Maleficos non patieris vivere. ¹⁹Qui coierit cum jumento, morte moriatur. ²⁰Qui immolat diis, occidetur, præterquam Domino soli.

²¹Advenam non contristabis, neque affliges eum: advenæ enim et ipsi fuistis in terra Ægypti. ²²Viduæ et pupillo non nocebitis. ²³Si læseritis eos, vociferabuntur ad me, et ego audiam clamorem eorum: ²⁴et indignabitur furor meus, percutiamque vos gladio, et erunt uxores vestræ viduæ, et filii vestri pupilli. ²⁵Si pecuniam mutuam dederis populo meo pauperi qui habitat tecum, non urgebis eum quasi exactor, nec usuris opprimes. ²⁶Si pignus a proximo tuo acceperis vestimentum, ante solis occasum reddes ei. ²⁷Ipsum enim est solum, quo operitur, indumentum carnis ejus, nec habet aliud in quo dormiat: si clamaverit ad me, exaudiam eum, quia misericors sum. ²⁸Diis non detrahes, et principi populi tui non maledices.

²⁹Decimas tuas et primitias tuas non tardabis reddere: primogenitum filiorum tuorum dabis mihi. ³⁰De bobus quoque, et ovibus similiter facies: septem diebus sit cum matre sua, die octava reddes illum mihi. ³¹Viri sancti eritis mihi: carnem, quæ a bestiis fuerit prægustata, non comedetis, sed projicietis canibus.

23¹Non suscipies vocem mendacii, nec junges manum tuam ut pro impio dicas falsum testimonium. ²Non sequeris turbam ad faciendum malum: nec in judicio, plurimorum acquiesces sententiæ, ut a vero devies. ³Pauperis quoque non misereberis in judicio. ⁴Si occurreris bovi inimici tui, aut asino erranti, reduc ad eum. ⁵Si videris asinum odientis te jacere…