Ecclesiastes 6:1–12:14

1 Est et aliud malum quod vidi sub sole,

et quidem frequens apud homines:

2 vir cui dedit Deus divitias,

et substantiam, et honorem,

et nihil deest animæ suæ ex omnibus quæ desiderat;

nec tribuit ei potestatem Deus ut comedat ex eo,

sed homo extraneus vorabit illud:

hoc vanitas et miseria magna est.

3 Si genuerit quispiam centum liberos,

et vixerit multos annos,

et plures dies ætatis habuerit,

et anima illius non utatur bonis substantiæ suæ,

sepulturaque careat:

de hoc ergo pronuntio quod melior illo sit abortivus.

4 Frustra enim venit,

et pergit ad tenebras,

et oblivione delebitur nomen ejus.

5 Non vidit solem,

neque cognovit distantiam boni et mali.

6 Etiam si duobus millibus annis vixerit,

et non fuerit perfruitus bonis,

nonne ad unum locum properant omnia?

7 Omnis labor hominis in ore ejus;

sed anima ejus non implebitur.

8 Quid habet amplius sapiens a stulto?

et quid pauper, nisi ut pergat illuc ubi est vita?

9 Melius est videre quod cupias,

quam desiderare quod nescias.

Sed et hoc vanitas est, et præsumptio spiritus.

10 Qui futurus est, jam vocatum est nomen ejus;

et scitur quod homo sit,

et non possit contra fortiorem se in judicio contendere.

11 Verba sunt plurima,

multamque in disputando habentia vanitatem.

7 1 Quid necesse est homini majora se quærere,

cum ignoret quid conducat sibi in vita sua,

numero dierum peregrinationis suæ,

et tempore quod velut umbra præterit?

aut quis ei poterit indicare

quod post eum futurum sub sole sit?

2 Melius est nomen bonum quam unguenta pretiosa,

et dies mortis die nativitatis.

3 Melius est ire ad domum luctus

quam ad domum convivii;

in illa enim finis cunctorum admonetur hominum,

et vivens cogitat quid futurum sit.

4 Melior est ira risu,

quia per tristitiam vultus corrigitur animus delinquentis.

5 Cor sapientium ubi tristitia est,

et cor stultorum ubi lætitia.

6 Melius est a sapiente corripi,

quam stultorum adulatione decipi;

7 quia sicut sonitus spinarum ardentium sub olla,

sic risus stulti.

Sed et hoc vanitas.

8 Calumnia conturbat sapientem,

et perdet robur cordis illius.

9 Melior est finis orationis quam principium.

Melior est patiens arrogante.

10 Ne sis velox ad irascendum,

quia ira in sinu stulti requiescit.

11 Ne dicas: Quid putas causæ est

quod priora tempora meliora fuere quam nunc sunt?

stulta enim est hujuscemodi interrogatio.

12 Utilior est sapientia cum divitiis,

et magis prodest videntibus solem.

13 Sicut enim protegit sapientia, sic protegit pecunia;

hoc autem plus habet eruditio et sapientia,

quod vitam tribuunt possessori suo.

14 Considera opera Dei,

quod nemo possit corrigere quem ille despexerit.

15 In die bona fruere bonis,

et malam diem præcave;

sicut enim hanc, sic et illam fecit Deus,

ut non inveniat homo contra eum justas querimonias.

16 Hæc quoque vidi in diebus vanitatis meæ:

justus perit in justitia sua,

et impius multo vivit tempore in malitia sua.

17 Noli esse justus multum,

neque plus sapias quam necesse est,

ne obstupescas.

18 Ne impie agas multum,

et noli esse stultus,

ne moriaris in tempore non tuo.

19 Bonum est te sustentare justum:

sed et ab illo ne subtrahas manum tuam;

quia qui timet Deum nihil negligit.

20 Sapientia confortavit sapientem

super decem principes civitatis;

21 non est enim homo justus in terra

qui faciat bonum et non peccet.

22 Sed et cunctis sermonibus qui dicuntur

ne accommodes cor tuum,

ne forte audias servum tuum maledicentem tibi;

23 scit enim conscientia tua

quia et tu crebro maledixisti aliis.

24 Cuncta tentavi in sapientia.

Dixi: Sapiens efficiar:

et ipsa longius recessit a me,

25 multo magis quam erat.

Et alta profunditas, quis inveniet eam?

26 Lustravi universa animo meo,

ut scirem et considerarem,

et quærerem sapientiam, et rationem,

et ut cognoscerem impietatem stulti,

et errorem imprudentium:

27 et inveni amariorem morte mulierem,

quæ laqueus venatorum est,

et sagena cor ejus;

vincula sunt manus illius.

Qui placet Deo effugiet illam;

qui autem peccator est capietur ab illa.

28 Ecce hoc inveni, dixit Ecclesiastes,

unum et alterum ut invenirem rationem,

29 quam adhuc quærit anima mea,

et non inveni.

Virum de mille unum reperi;

mulierem ex omnibus non inveni.

30 Solummodo hoc inveni,

quod fecerit Deus hominem rectum,

et ipse se infinitis miscuerit quæstionibus.

Quis talis ut sapiens est?

et quis cognovit solutionem verbi?

8 1 Sapientia hominis lucet in vultu ejus,

et potentissimus faciem illius commutabit.

2 Ego os regis observo,

et præcepta juramenti Dei.

3 Ne festines recedere a facie ejus,

neque permaneas in opere malo:

quia omne quod voluerit faciet.

4 Et sermo illius potestate plenus est,

nec dicere ei quisquam potest: Quare ita facis?

5 Qui custodit præceptum non experietur quidquam mali.

Tempus et responsionem cor sapientis intelligit.

6 Omni negotio tempus est, et opportunitas:

et multa hominis afflictio,

7 quia ignorat præterita,

et futura nullo scire potest nuntio.

8 Non est in hominis potestate prohibere spiritum,

nec habet potestatem in die mortis:

nec sinitur quiescere ingruente bello,

neque salvabit impietas impium.

9 Omnia hæc consideravi,

et dedi cor meum in cunctis operibus quæ fiunt sub sole.

Interdum dominatur homo homini in malum suum.

10 Vidi impios sepultos,

qui etiam cum adhuc viverent

in loco sancto erant,

et laudabantur in civitate

quasi justorum operum.

Sed et hoc vanitas est.

11 Etenim quia non profertur cito contra malos sententia,

absque timore ullo

filii hominum perpetrant mala.

12 Attamen peccator ex eo quod centies facit malum,

et per patientiam sustentatur;

ego cognovi quod erit bonum timentibus Deum,

qui verentur faciem ejus.

13 Non sit bonum impio,

nec prolongentur dies ejus,

sed quasi umbra transeant qui non timent faciem Domini.

14 Est et alia vanitas quæ fit super terram:

sunt justi quibus mala proveniunt

quasi opera egerint impiorum:

et sunt impii qui ita securi sunt

quasi justorum facta habeant.

Sed et hoc vanissimum judico.

15 Laudavi igitur lætitiam;

quod non esset homini bonum sub sole,

nisi quod comederet, et biberet, atque gauderet,

et hoc solum secum auferret de labore suo,

in diebus vitæ suæ quos dedit ei Deus sub sole.

16 Et apposui cor meum ut scirem sapientiam,

et intelligerem distentionem quæ versatur in terra.

Est homo qui diebus et noctibus somnum non capit oculis.

17 Et intellexi quod omnium operum Dei

nullam possit homo invenire rationem

eorum quæ fiunt sub sole;

et quanto plus laboraverit ad quærendum,

tanto minus inveniat:

etiam si dixerit sapiens se nosse, non poterit reperire.

9 1 Omnia hæc tractavi in corde meo,

ut curiose intelligerem.

Sunt justi atque sapientes,

et opera eorum in manu Dei;

et tamen nescit homo utrum amore an odio dignus sit.

2 Sed omnia in futurum servantur incerta,

eo quod universa æque eveniant justo et impio,

bono et malo, mundo et immundo,

immolanti victimas et sacrificia contemnenti.

Sicut bonus, sic et peccator;

ut perjurus, ita et ille qui verum dejerat.

3 Hoc est pessimum inter omnia quæ sub sole fiunt:

quia eadem cunctis eveniunt.

Unde et corda filiorum hominum implentur malitia

et contemptu in vita sua,

et post hæc ad inferos deducentur.

4 Nemo est qui semper vivat, et qui hujus rei habeat fiduciam;

melior est canis vivus leone mortuo.

5 Viventes enim sciunt se esse morituros;

mortui vero nihil noverunt amplius,

nec habent ultra mercedem,

quia oblivioni tradita est memoria eorum.

6 Amor quoque, et odium, et invidiæ simul perierunt;

nec habent partem in hoc sæculo,

et in opere quod sub sole geritur.

7 Vade ergo, et comede in lætitia panem tuum,

et bibe cum gaudio vinum tuum,

quia Deo placent opera tua.

8 Omni tempore sint vestimenta tua candida,

et oleum de capite tuo non deficiat.

9 Perfruere vita cum uxore quam diligis,

cunctis diebus vitæ instabilitatis tuæ,

qui dati sunt tibi sub sole omni tempore vanitatis tuæ:

hæc est enim pars in vita

et in labore tuo quo laboras sub sole.

10 Quodcumque facere potest manus tua,

instanter operare,

quia nec opus, nec ratio, nec sapientia, nec scientia

erunt apud inferos, quo tu properas.

11 Verti me ad aliud, et vidi sub sole

nec velocium esse cursum,

nec fortium bellum,

nec sapientium panem,

nec doctorum divitias,

nec artificum gratiam;

sed tempus casumque in omnibus.

12 Nescit homo finem suum;

sed sicut pisces capiuntur hamo,

et sicut aves laqueo comprehenduntur,

sic capiuntur homines in tempore malo,

cum eis extemplo supervenerit.

13 Hanc quoque sub sole vidi sapientiam,

et probavi maximam:

14 civitas parva, et pauci in ea viri;

venit contra eam rex magnus, et vallavit eam,

exstruxitque munitiones per gyrum, et perfecta est obsidio.

15 Inventusque est in ea vir pauper et sapiens,

et liberavit urbem per sapientiam suam;

et nullus deinceps recordatus est hominis illius pauperis.

16 Et dicebam ego meliorem esse sapientiam fortitudine.

Quomodo ergo sapientia pauperis contempta est,

et verba ejus non sunt audita?

17 Verba sapientium audiuntur in silentio,

plus quam clamor principis inter stultos.

18 Melior est sapientia quam arma bellica;

et qui in uno peccaverit, multa bona perdet.

10 1 Muscæ morientes perdunt suavitatem unguenti.

Pretiosior est sapientia et gloria,

parva et ad tempus stultitia.

2 Cor sapientis in dextera ejus,

et cor stulti in sinistra illius.

3 Sed et in via stultus ambulans,

cum ipse insipiens sit,

omnes stultos æstimat.

4 Si spiritus potestatem habentis ascenderit super te,

locum tuum ne demiseris,

quia curatio faciet cessare peccata maxima.

5 Est malum quod vidi sub sole,

quasi per errorem egrediens a facie principis:

6 positum stultum in dignitate sublimi,

et divites sedere deorsum.

7 Vidi servos in equis,

et principes ambulantes super terram quasi servos.

8 Qui fodit foveam incidet in eam,

et qui dissipat sepem mordebit eum coluber.

9 Qui transfert lapides affligetur in eis,

et qui scindit ligna vulnerabitur ab eis.

10 Si retusum fuerit ferrum,

et hoc non ut prius, sed hebetatum fuerit,

multo labore exacuetur,

et post industriam sequetur sapientia.

11 Si mordeat serpens in silentio,

nihil eo minus habet qui occulte detrahit.

12 Verba oris sapientis gratia,

et …