1 Maccabees 3–4

3¹Et surrexit Judas, qui vocabatur Machabæus, filius ejus, pro eo: ²et adjuvabant eum omnes fratres ejus, et universi qui se conjunxerant patri ejus, et præliabantur prælium Israël cum lætitia.

³Et dilatavit gloriam populo suo,

et induit se loricam sicut gigas,

et succinxit se arma bellica sua in præliis,

et protegebat castra gladio suo.

⁴Similis factus est leoni in operibus suis,

et sicut catulus leonis rugiens in venatione.

⁵Et persecutus est iniquos perscrutans eos:

et qui conturbabant populum suum, eos succendit flammis:

⁶et repulsi sunt inimici ejus præ timore ejus,

et omnes operarii iniquitatis conturbati sunt:

et directa est salus in manu ejus.

⁷Et exacerbabat reges multos,

et lætificabat Jacob in operibus suis,

et in sæculum memoria ejus in benedictione.

⁸Et perambulavit civitates Juda,

et perdidit impios ex eis,

et avertit iram ab Israël.

⁹Et nominatus est usque ad novissimum terræ,

et congregavit pereuntes.

¹⁰Et congregavit Apollonius gentes, et a Samaria virtutem multam et magnam ad bellandum contra Israël. ¹¹Et cognovit Judas, et exiit obviam illi: et percussit, et occidit illum: et ceciderunt vulnerati multi, et reliqui fugerunt. ¹²Et accepit spolia eorum: et gladium Apollonii abstulit Judas, et erat pugnans in eo omnibus diebus. ¹³Et audivit Seron princeps exercitus Syriæ, quod congregavit Judas congregationem fidelium, et ecclesiam secum, ¹⁴et ait: Faciam mihi nomen, et glorificabor in regno, et debellabo Judam, et eos qui cum ipso sunt, qui spernebant verbum regis. ¹⁵Et præparavit se: et ascenderunt cum eo castra impiorum fortes auxiliarii ut facerent vindictam in filios Israël. ¹⁶Et appropinquaverunt usque ad Bethoron: et exivit Judas obviam illi cum paucis. ¹⁷Ut autem viderunt exercitum venientem sibi obviam, dixerunt Judæ: Quomodo poterimus pauci pugnare contra multitudinem tantam, et tam fortem, et nos fatigati sumus jejunio hodie? ¹⁸Et ait Judas: Facile est concludi multos in manus paucorum: et non est differentia in conspectu Dei cæli liberare in multis, et in paucis: ¹⁹quoniam non in multitudine exercitus victoria belli, sed de cælo fortitudo est. ²⁰Ipsi veniunt ad nos in multitudine contumaci, et superbia, ut disperdant nos, et uxores nostras, et filios nostros, et ut spolient nos: ²¹nos vero pugnabimus pro animabus nostris, et legibus nostris: ²²et ipse Dominus conteret eos ante faciem nostram: vos autem ne timueritis eos. ²³Ut cessavit autem loqui, insiluit in eos subito: et contritus est Seron et exercitus ejus in conspectu ipsius: ²⁴et persecutus est eum in descensu Bethoron usque in campum, et ceciderunt ex eis octingenti viri, reliqui autem fugerunt in terram Philisthiim. ²⁵Et cecidit timor Judæ ac fratrum ejus, et formido super omnes gentes in circuitu eorum: ²⁶et pervenit ad regem nomen ejus, et de præliis Judæ narrabant omnes gentes.

²⁷Ut audivit autem rex Antiochus sermones istos, iratus est animo: et misit, et congregavit exercitum universi regni sui, castra fortia valde: ²⁸et aperuit ærarium suum, et dedit stipendia exercitui in annum: et mandavit illis ut essent parati ad omnia. ²⁹Et vidit quod defecit pecunia de thesauris suis, et tributa regionis modica propter dissensionem et plagam quam fecit in terra, ut tolleret legitima, quæ erant a primis diebus: ³⁰et timuit ne non haberet ut semel et bis, in sumptus et donaria, quæ dederat ante larga manu: et abundaverat super reges qui ante eum fuerant. ³¹Et consternatus erat animo valde, et cogitavit ire in Persidem, et accipere tributa regionum, et congregare argentum multum. ³²Et reliquit Lysiam hominem nobilem de genere regali, super negotia regia, a flumine Euphrate usque ad flumen Ægypti, ³³et ut nutriret Antiochum filium suum, donec rediret. ³⁴Et tradidit ei medium exercitum, et elephantos: et mandavit ei de omnibus quæ volebat, et de inhabitantibus Judæam, et Jerusalem: ³⁵et ut mitteret ad eos exercitum ad conterendam et extirpandam virtutem Israël, et reliquias Jerusalem, et auferendam memoriam eorum de loco: ³⁶et ut constitueret habitatores filios alienigenas in omnibus finibus eorum, et sorte distribueret terram eorum. ³⁷Et rex assumpsit partem exercitus residui, et exivit ab Antiochia civitate regni sui anno centesimo et quadragesimo septimo: et transfretavit Euphraten flumen, et perambulabat superiores regiones.

³⁸Et elegit Lysias Ptolemæum filium Dorymini, et Nicanorem, et Gorgiam, viros potentes ex amicis regis: ³⁹et misit cum eis quadraginta millia virorum, et septem millia equitum, ut venirent in terram Juda, et disperderent eam secundum verbum regis. ⁴⁰Et processerunt cum universa virtute sua, et venerunt, et applicuerunt Emmaum in terra campestri. ⁴¹Et audierunt mercatores regionum nomen eorum: et acceperunt argentum, et aurum multum valde, et pueros, et venerunt in castra ut acciperent filios Israël in servos, et additi sunt ad eos exercitus Syriæ, et terræ alienigenarum. ⁴²Et vidit Judas et fratres ejus, quia multiplicata sunt mala, et exercitus applicabant ad fines eorum: et cognoverunt verba regis, quæ mandavit populo facere in interitum et consummationem: ⁴³et dixerunt unusquisque ad proximum suum: Erigamus dejectionem populi nostri, et pugnemus pro populo nostro, et sanctis nostris. ⁴⁴Et congregatus est conventus ut essent parati in prælium, et ut orarent et peterent misericordiam et miserationes. ⁴⁵Et Jerusalem non habitabatur, sed erat sicut desertum: non erat qui ingrederetur et egrederetur de natis ejus. Et sanctum conculcabatur: et filii alienigenarum erant in arce; ibi erat habitatio gentium: et ablata est voluptas a Jacob, et defecit ibi tibia et cithara.

⁴⁶Et congregati sunt, et venerunt in Maspha contra Jerusalem, quia locus orationis erat in Maspha ante in Israël. ⁴⁷Et jejunaverunt illa die, et induerunt se ciliciis, et cinerem imposuerunt capiti suo, et disciderunt vestimenta sua: ⁴⁸et expanderunt libros legis, de quibus scrutabantur gentes similitudinem simulacrorum suorum: ⁴⁹et attulerunt ornamenta sacerdotalia, et primitias, et decimas: et suscitaverunt Nazaræos, qui impleverant dies, ⁵⁰et clamaverunt voce magna in cælum, dicentes: Quid faciemus istis, et quo eos ducemus? ⁵¹et sancta tua conculcata sunt, et contaminata sunt, et sacerdotes tui facti sunt in luctum, et in humilitatem: ⁵²et ecce nationes convenerunt adversum nos ut nos disperdant: tu scis quæ cogitant in nos. ⁵³Quomodo poterimus subsistere ante faciem eorum, nisi tu, Deus, adjuves nos? ⁵⁴Et tubis exclamaverunt voce magna. ⁵⁵Et post hæc constituit Judas duces populi, tribunos, et centuriones, et pentacontarchos, et decuriones. ⁵⁶Et dixit his, qui ædificabant domos, et sponsabant uxores, et plantabant vineas, et formidolosis, ut redirent unusquisque in domum suam secundum legem. ⁵⁷Et moverunt castra, et collocaverunt ad austrum Emmaum. ⁵⁸Et ait Judas: Accingimini, et estote filii potentes, et estote parati in mane, ut pugnetis adversus nationes has quæ convenerunt adversus nos disperdere nos, et sancta nostra: ⁵⁹quoniam melius est nos mori in bello, quam videre mala gentis nostræ, et sanctorum. ⁶⁰Sicut autem fuerit voluntas in cælo, sic fiat.

4¹Et assumpsit Gorgias quinque millia virorum, et mille equites electos: et moverunt castra nocte, ²ut applicarent ad castra Judæorum, et percuterent eos subito: et filii, qui erant ex arce, erant illis duces. ³Et audivit Judas, et surrexit ipse et potentes percutere virtutem exercituum regis, qui erant in Emmaum: ⁴adhuc enim dispersus erat exercitus a castris. ⁵Et venit Gorgias in castra Judæ noctu, et neminem invenit: et quærebat eos in montibus, quoniam dixit: Fugiunt hi a nobis. ⁶Et cum dies factus esset, apparuit Judas in campo cum tribus millibus virorum tantum, qui tegumenta et gladios non habebant: ⁷et viderunt castra gentium valida, et loricatos et equitatus in circuitu eorum, et hi docti ad prælium. ⁸Et ait Judas viris, qui secum erant: Ne timueritis multitudinem eorum, et impetum eorum ne formidetis. ⁹Mementote qualiter salvi facti sunt patres nostri in mari Rubro, cum sequeretur eos Pharao cum exercitu multo. ¹⁰Et nunc clamemus in cælum: et miserebitur nostri Dominus, et memor erit testamenti patrum nostrorum, et conteret exercitum istum ante faciem nostram hodie: ¹¹et scient omnes gentes quia est qui redimat et liberet Israël. ¹²Et elevaverunt alienigenæ oculos suos, et viderunt eos venientes ex adverso. ¹³Et exierunt de castris in prælium, et tuba cecinerunt hi qui erant cum Juda. ¹⁴Et congressi sunt: et contritæ sunt gentes, et fugerunt in campum. ¹⁵Novissimi autem omnes ceciderunt in gladio, et persecuti sunt eos usque Gezeron, et usque in campos Idumææ, et Azoti, et Jamniæ: et ceciderunt ex illis usque ad tria millia virorum. ¹⁶Et reversus est Judas, et exercitus ejus sequens eum. ¹⁷Dixitque ad populum: Non concupiscatis spolia: quia bellum contra nos est, ¹⁸et Gorgias et exercitus ejus prope nos in monte: sed state nunc contra inimicos nostros, et expugnate eos, et sumetis postea spolia securi. ¹⁹Et adhuc loquente Juda hæc, ecce apparuit pars quædam prospiciens de monte. ²⁰Et vidit Gorgias quod in fugam conversi sunt sui, et succenderunt castra: fumus enim, qui videbatur, declarabat quod factum est. ²¹Quibus illi conspectis timuerunt valde, aspicientes simul et Judam, et exercitum in campo paratum ad prælium. ²²Et fugerunt omnes in campum alienigenarum: ²³et Judas reversus est ad spolia castrorum, et acceperunt aurum multum, et argentum, et hyacinthinum, et purpuram marinam, et opes magnas. ²⁴Et conversi, hymnum canebant, et benedicebant Deum in cælum, quoniam bonus est, quoniam in sæculum misericordia ejus. ²⁵Et facta est salus magna in Israël in die illa. ²⁶Quicumque autem alienigenarum evaserunt, venerunt, et nuntiaverunt Lysiæ universa quæ acciderant. ²⁷Quibus ille auditis, consternatus animo deficiebat: quod non qualia voluit, talia contigerunt in Israël, et qualia mandavit rex.

²⁸Et sequenti anno, congregavit Lysias virorum electorum sexaginta millia, et equitum quinque millia,…